Full text of "ataramine10"

See other formats

ataramine'1 0

EU5KAL ERREPRESALIATU PDLITIKQEN
LITERATURA KOADERNGAK

ataramine

EUSKAL ERFIEPRE5AL IATJ POLITIKDEN
LITERATURA KOADERNOAK

AZALAREN IRUDIAREN EGILEA
Joseba Galarraga Arrona

ataramine

L ITCMTtlFtA KCHrc.ilH.

ISBN: 978-84-936 17-3-8
Lege gordailua
Depõsito legal

Depot legal
NA-3 1 7 1 -20 1 0

ataramine 2010

@ COPYLEFT

Publikazio hau copyleft erakoa da. Beraz, bere edukiak zabaldu, aipatu eta hitzez hitz kopiatu daitezke, osorik zein zatika,
edozein medio erabiliz eta edozein helburu lortzeko, ohar hau mantentzen eta jatorria aipatzen den bitartean.

Aurkibidea

Hitzaurrea 5

Enaut Aiartzaguena Brabo Denboraren urtantak eta beste 9

Gorka Lupianez Mintegi Marrazkiak 19

Ibon Menika Orue-Etxebarria Marmotaren eguna 25

Fernando Alonso Reivindicaciõn temeraria 35

Olatz Lasagabaster Anza 49

Inaki Gonzalo Casal, Kitxu Bilal Bakaliren ametsa 53

Josu Bravo Maestrojuan Olerkiak 57

Teresa Toda Iglesias Nieblas eta Ukitu gabeko aurrez aurrekoa 61

Galder Cornago Arnaez Olerkiak 67

Urtzi Gainza Salinas Gaurkoan be, aita, Mugaz bestaldeko irria eta beste 73

Jokin Urain Larrinaga Bernard Etxepare, Joan Amendux eta beste 79

Oier Gonzälez Bilbatua I have a dreamm..., Denbora eta beste 9 1

Ibon Munoa Arizmendiarrieta Olerkiak 101

Oier Andueza Antxia Fotomarrazkiak I 1 3

Joxe Karlos Apeztegia Jaka Abenduaren 24a eta beste 117

Xabier Aranburu Muguruza Pederastia agertu eta beste 1 23

Itziar Plaza Fernändez Marrazkiak 1 35

Aitor Agirrebarrena Beldarrain P intura eta eskultura 1 39

Amaia Elkano Garralda Margoak 145

Joseba Galarraga Arrona Margoak 1 5 1

I ataraminej

Hitzaurrea

Jon Etxeandia gazterik hasi zen idazten. Borrokan ere gazterik hasi zen.
Hogeita bat ürte zituela, 1983an, espainiar Poliziak atxilotu zuenean, poe-
mak kendu zizkion, kendu uste zion askatasunarekin batera. Modu bikai-
nean gogoratuko zuenjoneklapurreta hura: "Ene poemak/ poliziak kendu
zizkidanean/ komisarioak esan zuen/ elcuadernode las chorradas/ desar-
tikulaturik zegoela". Eta guk -eta Jonen idazlanak irakurri dituen edonor,
haren ibilbidearen berri dakien edonor bat etorriko da gurekin— pentsatu
izan dugunez, eskerrak buruan "txorakeria" asko gorde zituen. Izan ere,
"Kartzelako lanak" eta beste idazlan batzuk ez ezik, Ataramiõe ere inongo
poliziak kendu ezin izan zizkion "txorakerietakoa" duzu, irakurle.

Idazten gazterik hasi eta gazterik heldu zion zapalduen aldeko borrokari,
edo alderantziz. Gazte hasi behar zuen, bere bizitza laburrean oso lanpe-
tuta egongo zen eta. Hala ikusi izan dugu beti, Estatu espainoleko kartzela
zuloetan bezala kalean ere. Hain lanpetuta non nekez hartzen zuen bere

buruaz pentsatzeko astirik. "Presaka gabiltza/ eta bitartean/ buruari gal-
dezka ze nolako poesia/ egin behar den une hauetan/ hiztegirik begirat-
zeke/ idatzi eta irakurtzeko modukoa?". Haren kezka, egoerarik latzenean
ere, lagunak ziren, barrukoak zein kalekoak. Herrerako bisita egunetan ha-
ren irribarreak ezin zuen bere begirada biziak adierazten zuena ezkutatu.

Injustiziak eta larderiak kezkatzen zuten, baina kezkatu ez ezik, haien
aurkako borrokak bere egiten zituen, handiak zein txikiak, harria zein hitza
eskatzen dutenak, eta arma bakar laztana behar dutenak. Sumatu genion
gizon lanpetuaren irudi hori ez zen irudi hutsa, ordea, eta horren jakitun,
hobeto ulertuko dira kartzelatik atera ondorengo elkarrizketa batean esan
zituen hitzok:

"Hortik, makinatik, igaro izana, hori ba, 30 urteko zigorra, imajinatu ere
ez duzu egiten, eta hara, apurka egunak badoaz, buruz kokatuz zoaz, honi
zentzu bat ematen, eta buelta ematea lortzen duzu eta azkenean bazatoz
eta badiozu: atera gara eta hemen gara, ibilian jarraitzeko, geure ekarpena
egiten jarraitzeko, baina duintasunetik".

Duintasuna. Eta hitz potolo hori esateko lagun aproposa. Entzun edo
irakurtzen dugun gehienetan hitz erretorikoa izaten da; horrenbestez, de-
baluazio horren ondorioz, Jon Etxeandiaren ahotan arrotz eman lezake,
duintasuna ez da-eta betaurrekoak kentzeko modua, edo hilean behin afa-
ri bat antolatzen duen benefizentzia klub bateko bazkide izatea. Bizitza
osoan duintasuna ordutegirik gabeko lanbide izan duenarentzat astuna
behar du izan. Dena kendu diotenak badaki ezin diotela ezer kendu, eta
biluztasun horretan duintasuna berokirik preziatuena da. Eta Jonek ez
zuen behin ere erantzi. "Kartzelako patioan jaiotako/ landare bakartiek/
udaberria digute imajinarazi".

Bere ekarpena egin zuen, egin zuenez, kartzelako ürte luzeetan eta kale-
koetan. Euskara, literatura, kultura, errepresioaren kontrako borroka, gi-
zarte gaiak. . . eta, egia esateko, bere buruaz arduratzeko denbora pixka bat
gehiago hartu beharko ez ote zukeen zalantza dugu.

Ataramine hau Jon Etxeandiaren parte-hartzerik gabeko lehen koademoa
dugu. Eta Jonena ez da edozelako parte-hartzea izan. Nolanahi ere, aurre-
ko aleak bezala hau ere hari zor diogu hein handian. Editore lanetan sartu
zenean, bazekien ez zela inongo negoziotan sartu. Izan ere, Ataramine ez
da inoren poltsikoa gizentzeko bide aproposa, baten batzuen gogoa bete
nahi lukeen arren. Eta, paradoxa paradoxaren gainean, ekoizpen literario
gutxi bide dira munduan Ataraminekoak bezain askeak. Aurreiritzietatik
aske, zentsuratik aske. . . eta merkatutik aske. Horixe da literatura koaderno
hauen balio nagusia, literatura, artea ezeren mendeko ez izatea. Errepresio
guneetatik, erbeste urrunetik ihes egin eta testigantza, maitasuna, oigeta
edo ametsa gai, merkatuaren eskakizunei muzin eginda, literatura "garbia-
ren" zaindari faltsuen kritika interesdunen gainetik, hitz garbia, iraultza-
ren zerbitzuan, maitasunaren kantari zein egunerokotasunari begiratzeko
modu zorrotz edo/eta ironikoa. Esan genezake Ataramine Jonen ibilbi-
dearen ispilu dela.

Jon Etxeandia ez dago gure artean, eta aurtengo alean Jonen falta ahalik
eta gutxien nabaritzea da gure konpromisoa. Ez da erronka makala baina,
Jon gogoan dugula, negarrari eman barik, gure omenaldirik onena lanari
ekitea izan litekeela uste dugu. Omenaldi xumea, jakina, bestela ez litzate-
ke-eta haren gustukoa izango.

Lerrook bukatzeko, zer modu hobe haren hitzak ekarrita baino? Hona,
bada, haren agurra, baina ez azken agurra, beraren irribarrea gogoan du-
gun artean behintzat:

"Besterik ez, aberkide maiteok. Preso guzti eta bakoitzari ene irribarre
zintzoa eta besarkadarik beroena bidali nahi nizkizueke azken ziegaraino
heltzeko asmoz, zuena beti izango den marinel ijito abertzale honen par-
tetik, osasuna eta askatasuna".

Denboraren ur tantak

Hitz bat gorriz margotu nahiak
begiak itxi
eta ilusiozko negar malkoak
dastatzeraino narama

Oroitzapenetako irriek
ernetako hasperenek
garrasi mutu bat
askatzeraino
bultzatu naute.

Maitatua zen lanbroa
kedar beltzek ordezkatu ddute,
iazko udaberrian ernetako
kimu orlegiak
gaueko burniekin lotuz.

Desertu gorrian eroritako
ur tanta ordea
ez du ondar idorrak xurgatzen
eta lurrun bihurturik,
berriz itxasora erori arteko
erlojuaren joanari itxoiten dio.

| ataraminej!

Enaut Aiartzaguena Brabo

Denboraren ur tantak eta beste

Batzutan,
Hormigoizko espaloi ertzetan ere
loreak jaioten dira,
eta petalo bat eskatu
zeruko ur lurrinduan askatu
eta alferregi dabilen orratz lodiari
putz egiozue.

Ziur egon,
egun hautako batean,
eroriko den zeru zati honek
begizulo guztiak
garbituko dituela,
eta garrazi mutu hau
gorriz margotuko duela.

Navalcarnero 2009-12-10

Esperantzan...

Denboraren joanari

gailendu zaion
erloju orratz geldian
lotu zaizkit zangoak.
Arima
geroko ametsen ilusioz
hegaldatzen den artean.
Erantzunen baraurik
hormigoiaren gosean
gal ninteke.
Badauzkat ordea
esperantzan hasitako lorerik
askatasunaren argiari
usaina hartzeko!

Navalcamero 20IOeko Irailak 19

| ataraminej!

Enaut Aiartzaguena Brabo

Denboraren ur tantak eta beste

Poemak

Imajina ezazu
neguko oskorri gorri bat,
ororen sortalde
eta sartalde dena
argia ilunarekin
nahasten dena,
begiak itsutuz,
imajina ezazu. . ..
Norantz denetako haizeen zurrunbiloa,
orbela izarretan dantzatuz.,
imajina ezazu.
Imajina ezazu,
neguko oskorri gorri bat
eta hau amilduko da,
distantzia..

Zenbat dira pausuak
oroitzapen batek
eman ditzakeenak.
Hainbat, egin ez denaren damuak
itzul ditzakeenak.
espiralen erreinuan
errefuxiatu delarik

Arrotz dena
ez da ahaleginetan galtzen

ametsen galeran,
bidegurutzeak behartzen,
erbesteko paramo izoztuetan.
Hodeiak bahitzen ditu

deserrian.
Sasien azpian bizitzera
kondenatzeko.
Baina lanbroa
gardena da askotan
itsu uste dutenarentzat.

Besarkada amiltsuen
berotasuna naiz,
gaua jasateko
itxaropena naiz,
aberri zahar baten
zilbor hestea naiz.
Kartzelara sartu zen
eskutitz hura naiz.

Hau ez da
mendekuaren aberria baino,
giza hatsa ito nahi duten
atzaparkadena,
inoiz aseko ez duten goseaz.
Hau ez da
itzalaren aberria baino,
ihes egiten du argiak izuz,
zuek,

gure baitan pizten duzuenak salbu.

Poesia ez da
Arimaren baitara,
boligrafo bat dantzaraztea baino
ez dago ordea
ezer traszendenteagorik.

| ataraminej!

Enaut Aiartzaguena Brabo

Denboraren ur tantak eta beste

Distantziak
lur idorrera
behartzen du hazia
petalorik gabeko lorea
erne asmotan.
Distantziak
sustraiak usteltzen ditu ,
ametsak
betirako xerkara
kondenatu nahian,

Distantziak
ibiltzearen xedea
biluzten du.
Pausuak
ematera lotuaz.
.... herri arnas hatsean

errotu zen ordea
gure ibiltzearen hazia.

Zenbateraino
balio du poesiak
hustua, gehiago husteko?
Zenbateraino
dira gai metaforak
berea, jabeari itzultzeko?
Zenbateraino
behar nituzke hitzak
arima bat jantziz biluzteko?
Nahi nituzke
guztiak probestu
erreprimituen kartzelako
giltza asmatzeko,
nire ziegako
sarraila herdoildutik
zure irribarrea ikusten baitut.

Zer da hitz bat
basamorturen erdian
oihukatua dena?
Oroitzapenetan ereindako
ametsen baluartea,
etorkizun hurbilean
erneko den errealitatea.

Egunsentian jaio den
lehen haize ufadak
azken amets intimoenak
gauzatu dizkit
goizeko begirada lausotuan.
Esku luzatuan
atzamar puntak
laztandu dizkit
utopia honen
berotasun umelak.
Baina ukabil itxitik
ihes egiten du haizeak,

eta berriz itxi dira
burdin haga zurrunak

ihesi doan
hasperenaren atzetik

Nekeak bultzatu nau
hitzean
hostatu hartzera.
Askatasunaren aberrian
gainezka egin dit ezerezak.

Eta arima askatu dut
paperezko hegazkin batean,
errealitatetik atseden har dezan
Segundu bakar batzuez.

| ataraminej!

Enaut Aiartzaguena Brabo

Denboraren ur tantak eta beste

Urrats bat noraezean
beste zazpi
sasien gainetik
ematen ditugun aldeko.
urrats bat eskaileretan
beste zazpi
izarretara
ematen ditugun aldeko.
Urrats bat barrenera
beste zazpi
barnerago
ematen ditugun aldeko
Urrats bat hertsitasunera
beste zazpi
elkartasunera
ematen ditugun aldiko.
Egunak
nekez argituko ditu
itzalpean denaren begiak.
Gauk ordea,
dena elkartzen du maitekor,
geroko ametsen utopian.

20IOeko maiatza
Navalcamero

Marmotaren eguna

Hilak I. Egutegiari orrialde bat kendu diot; hau bai ariketa osasuntsua,
dedio! Aldiz, maratoi berri baten abiapuntua ere bada gaurko eguna. Izan
ere, hilabete baten bukaera eta beste baten hasierarekin ez da egun bat
soilik gehitzen; hogeita hämar egunez luzatuko den aldaparen lehen urra-
tsa bilakatu zaigu aspaldion: datorren hilabeteko aurrez-aurrekoen baime-
na eskatzeko lehen harria.

Idatzi dut eskaera orria; hurkoekin adosturiko bi egunak polito-polito iz-
kiriatu ditut, garden, garbi, ulerkor Aitzakiarik ez ematearren, ene letra
zatarrarekin idatzi bako hizki bakarrak, beharbada. Hieroglifiko izaerarik
ez duten nire lerro apurrak, apika."Non ikasi egiten den non idatzi egiten
den" 1 , horixe baita kartzela.

Hilak I 3. Aurretik patxadatsu eta pazientzia handiz buruturiko ibilbide
osoaren ondoren, heldu da etxekoekin bi orduz egoteko egun seinalatua,
Egutegiari gainbegiratu azkarra bota diot ziegatik atera aurretik eta, igan-
deko kolore gorritxoak bezperako eguna demokratikoki okupatu duela
jabetzen naiz. Gurean jai eguna, komunikazio eguna delako eta ez kris-
tauek madarikaturiko edozein.

Bereziak dira komunikazio baten aurreko uneak. Artega nago, "non kilo-
metroak non mehatxuak non noiz", ditugulako eta, inoiz izan beharko ez
liratekeen bidaiariak ikusi eta ondo daudela jabetu arte, ezinegona gailen-
tzen zaidalako. Estu, minutu guztiak topera baliatu nahi ditudalako, nahiz
eta gogo honek tigrera mila aldiz joanaraziko nauen, prostata arazoak di-
tudala sinesteraino. Urduri, gauza anitz entzun eta are gehiago esan nahi
ditudalako, eta ekuazio hori sostengagarria bihurtzeko, malabarista azaldu
beharrean nagoelako... eta noski, tartean, hitz egin gabeko uneak eraiki
behar ditugulako. Kuraia musika taldeak esango lukeen gisan, "hau guztia
eta askoz gehiago guretzako", 1 20 minutu justuetan.

Kurtsiban dauden esaldiak Koldo Izagirreren "Balizko erraten erresuma" olerki bildumatik (Susa, 1 989) hartuak dira.
"Han" olerkitik ateratakoak dira gehienak

[[ ataram ine|

Ibon Menika Orue-Etxebarria

Marmotaren eguna

Komunikazioa hasi beharko genukeen ordua heldu, baina ni okerreko le-
kuan nago: hau ez da 4x4-ko gela aurrefabrikatu horietako bat, ez da inon
ageri inork ezagutzen ez duen koadro kubistaren baten kopiaren-kopia-
ren-kopiaren kopia hura, ez da oherik, ez eta auskalo nõrk eta zertarako
erabilitako izara likitsik. Oraindik orain, moduluan bainago.

Gatibu dagoen arnasa hartu, bota eta erlojuari ahalik eta gutxien begira-
tzen saiatu naiz.Txakurtegira hurbildu eta itaun protokolarioa egin ostean,
uluka, "oraindik ez digute komunikazioetatik deitu" jaso dut erantzun gisa.
Ezin gehiagorik espero. Etengabe errepikatzen diren galdera-erantzunak
dira honakoak, eta, bi solaskideok besteak zer esango duen jakin arren,
esaten segitzen ditugunak. Kuriosoak, ekosistema txiki honetan sortzen
diren natur legeak.

Ordu erdi pasa da dagoeneko eta hasieratik jakin nezakeen hori, mutu-
rrean berretsi zait. Eskuzko miaketa madarikatuak direla eta, aurrez-aurre-
koa lapurtu digute. Aireari eman beharko dizkiogu besarkadak berriro ere.
Lehen, aurrez-aurrekotik aurrez-aurrekora bizi ginen, "non ahantzi egiten
den non ahantzi ezin den" honetan. Aurrez-aurrekoa eginda, hurrengoa
noiz etorriko geratzen ginen... Garai batetik hona, hori amaitu da. Egute-
giak beste itxura hartu du geroztik eta egun ezberdina eta ezberdindua
zenari,txispa isuri zaio. Aurtengoa Xacobeo urtea izanagatik, peregrinazio
partikularra ezarri nahi digute: mendeak pasa ahala "domuit vascones"
diotenen propaganda antzua barneratu gabeak gara. Penitentzia zantzurik
ageri ez zaigunoi, penitente legez tratatu nahi gaituzte. "Chove norte na
cidade".

Bisita ordua heldu da horrela. Bihotza abiadura bizian dabilkit, amorruaz
eta ezinegonaz blaiturik. Printzipioz, azken kontutxoak trukatzeko behar
zuen aurrez-aurrekoaren ondorengo bisitak, kristalaz bereizita egin beha-
rreko hark, baina batera egoteko momentu bakarra bilakatu da bortizki.
Haatik, segundo apur batzuetan niri eta alboko irmadihooi 1 aurpegiak era

2 "Irmadino" XVmendean Galizan jauntxoen aurka altxaturiko matxinatuak izan ziren. Gehienak nekazariak izan baziren
ere, hirietakoak gehitu ziren baita. Bi matxinada eman ziren mende hartan.

bat aldatu zaizkigu, bisitariak baserritarrez jantzita, lerden eta irribarretsu
agertu zaizkigunean..."Non duitasuna zigorrean neurtzen den".

Interbentzio irlak gurutzatu dituzte sendiek euren kontakizunekin, eta
arestian pairaturikoa azaldu digute: denok batera aldarrikapen afixekin
sartu dira, espetxeko zuzendariarentzako eskutitza ekarri dute, zerbitzu
buruen eta funtzionarien mehatxuak pairatu, txapelokerrek jazarriak izan
dira, eta, azkenean, mihaketetan ukituak izateari uko egin diote. Compos-
telan ere bildu omen dira protestan, eta han ere txakurren presioak izan
dituzte. Bertako eragileekin bildu dira gero, eta, hona bueltan, etsi ordez,
Mikel Urdangarinek aipaturiko irri hura dakarkigute,"non han zaudetenak,
gu zareten". Pepa La loba 3 , Galiziako lur honetan ibilitako bandoleirak eta
bere taldekideek ez dute inoiz burua makurtu, ezta pentsatu ere. Guk ere
maite zaituztegu!

Hilak 15. Eskaera-orria igorri nuenetik "ofizialki" itxaron beharreko egu-
nak igaro dira. Oroitarazteko orria egitera nindoala, erantzuna jaso dut:
"Eskatutako egun eta ordu horiek, beteak daude". Lau ordutegi ezberdin
jarri dizkigute, baina bisitak banaka egitekotan onartzen dizkigute aurrez-
aurrekoak. Alegia, kideren bati bisita lehenago egun eta ordu berean
onartzen badiote, nahiz eta 30 gela libre eta hutsik gelditu, ez diote beste
euskal preso bati bisita onartuko; gainera "txanda betea" dagoela aurpegi-
ratuko dizute. Instant honetan Kevin Mitmick 4 estatubatuarra gure artean
izate nahiko nuke.

Hilak I 6. Etxera deitu beharra daukat eta 5 minututan gertaera guztia
kontatu eta zein egun eta orduta bidaltzen ditudan orain zehaztu beha-
rrean gaude. Presaka, arinki, emaniko informazioa barneratzen laga barik
eta behin telefono deia amaiturik senideak ene frustrazio birusaz kutsa-
turik usten ditudala jakitun, eskaera-orri berri bat betetzen dihardut"non
loa eta ametsa ez diren bat".

1 Pepa la Loba XlX.mendean Galizan zehar ibilitako bandoleira bat izan zen. Emakume honek, aberatsei lapurtzen zien
eta espetxetik ihes egitea Portu zuen behin.

4 Kevin Mitnick (Kalifornia, AEB) 80 eta 90-ko hamarkadetan AEB-tako hainbat enpresen segurtasuna colocan jarri zuen
hackerra da. Espetxean lautan egondakoa da eta 1 983an Pentagonoko ordenagailuetan sartzen ahalegindu zen.

[[ ataram ine|

Ibon Menika Orue-Etxebarria

Marmotaren eguna

Hilak 20. Orritxo arrosa berri bat eskura: "Egindako azken eskaeratako
bat onartzen dizugu, baina bigarrengoa okupaturik dago. Igandean libre
duzu", Eta beste prozesu bat hasi beharTelefonoz agortutako minutuak,
elkarri nola gauden galdetzeko ere ez digute balio izan, bisiten aferari ate-
rabide bat emateko inbertitu baititugu, halabeharrez, geroz eta azkarrago
doazen uneak. Ez, ez dago etxean. Eta etxean egon gabe jarraitzen dugu.

Hilak 27. Aurrez-aurrekoaren eguna, El d/b de la marmota filmaren ema-
naldi eguna bilakaturik, eta gu ezin etsi, "non mutu ez non damutu ez".
Ikustaldi ordua iritsrta, maitasunez betetako lera porco ce/to 5 tankerako
urdindunen paretik daramagu. Ez zaitez larritu, esku biak libre baititut zu-
retzat. Anpulurik ez, maitea..."Argial< ez beste ditut maite".

Teixeiro-Curtisen, 20IOeko abuztuan.

5 Porco celta Galizan berreskuratzen dabiltzan txerri klase autoktonoa da.

* Bestelako erreferentzia bi daude:jokin Urainen azken liburuaren izenburuari,"Ez dago etxean. 1937-2009 kartzela
eta literatura" (Susa, 20 1 0) batetik,"Hondartza galdua" izenburudun Joseba Sarrionandiak idatzi eta Ruper Ordorika
abesturiko ("Memoriaren mapan", 2006) "esku biak libre ditut zuretzako" pasartea, bestetik.

Pederastia agertu

Pederastia agertu
Eta giroa ankertu
Pekatuaren zaparrada ezin
Elizan atertu.
Eskandalua da gertu
Beharko dute aztertu
Mi laka ardi nola zaizkien
Akerbeltz bihurtu.

Zelibatua ezetsi
Ta deabrua goretsi
Zuten akerrak infernuraino
Egin ziren jaitsi.
Bekatu latzak hobetsi
Zituztenez ezin atsi
Bide eman gabe moralgabeko
Bost sexu ametsi.

Hamaika umezurtz loretan

Zebiltzanak ametsetan
Murgilarazi zituzten gogor

Amesgaiztoetan
Nõrk daki zenbat urteetan
Itota mehatxuetan
Bizi osoko trauma itsasiz
Burubihotzetan.

[|f ataram inejll

Xabier Aranburu Muguruza

Pederastia agertu eta beste

Jokaldi maltzur abilez
Vaticanoaren bidez
"konspirazio" bat dagoela
Esan dute zinez.
Sermoi galantak eginez
FEDE itsuaren grinez
Pederastia ondo babestu
Nahian nahitanahiez.

Eliz-Amaren sermoiak
Dirade atzerakoiak
Amen batean gurutziltzatu
Ditu marikoiak
Bai no argi dio arrazoiak
Zeintzuk diren "umekoiak"
Bistan baitdaude pederastaren
bekatu beltz lohiak.

Salaketen erritoa
Ez denez katolikoa
Hainbat gotzainek kargua utzi
Dute alajainkoa.
Pausoa ezta nahikoa
Baina gertaturikoa
Argibideak sendotzeko da
Berebizikoa

Malkoak begien puntuan
Biktimak hor daude sutan
Justiziarik ez dira egin
Harturik kontuan.
Jarraitzen dute burrukan

Zigorra dezaten ukan
Pederasta orok epaitegiko
Legeen eskutan.

Pederastak luzaroan
Inpunitate giroan
Penitentzia egin du Eliz

Amaren kolkoan.
Baina jarririk behingoan

"egi-moralak" jokoan
Vatikanoa sartu du krisi
Latz baten zuloan.

Doinua: Aizak hi mutil mainutzi
Egilea: Biktima

[|f ataram inejll

Xabier Aranburu Muguruza

Pederastia agertu eta beste

Bertso berriak 1 960ko Kontxako irabazleei jarriak

Miia bederatzirehun ta hirurogeian
Kontxan estropada fina
Jokatzekotan zirenez gero
Bazegoen ikusmina
San Pedro eta San Juandarrak
Jaizkibel eta agina
Beren kalean jarrita zeuden
Jaezaren zai jakina
Bandera jeitsi orduko hasi zen
Lehen txanparen gordina.

Izan zen oso ikusgarria

Estropaden hasiera
Arraunzaleek ere zioten
"horixe duk arraunkera"
Mutil zailduen faltik ez zegon

Indarra ere sobera
Tosten artean sendo arituz
Zindoazten txit aurrera:
Gainontzekoei txopa erakutsiz
Akuarium-aren papera.

Hortik aurrera itsas-zabala

Izanagatik traba
Arraunketaren dotorezia

Inoiz ez zenuten laga
Olatuaren gandorra hartuz

Tinko paladaz-palada
Traineruaren branka airean
Huraxe zen abiada
Konturatzeko ailegatuak
Sienten ziabogara.

Pätroi bizkorrak agindurikan

Han hasi zen maniobra
Brankan zegoen arraunlariak
Ezpata sartuz hondora
Ababorrean batzuk ziaka

Istriborrekoek boga
Uztartu ziren trebetasuna

Teknika eta ganora
Primerakoa suertatu zen
Egindako ziaboga.

Bikaintasunez zinatelarik
Ziabogatik atera
Azken luzera hartu zenuten

Kontxan jarriz begirada
Indar apurrak bikain gastatuz
Poparian badaezpada
Nagusitasun osoarekin
Arraunean nahierara
Ziztu bizian joan zineten
Donostiako badiara.

Badiatikan helmugarako
Ur eremutan sarturik
Ikuslearen ohiu artean
Azken txanpan murgildurik
Arrauna sartu eta atera
Patroiak hala agindurik
Abaila hartan ez zegoen zuei

Irabazteko modurik
Lehen postuan sartu zineten
Denak utziz txunditurik.

Doinua: Hamarreko nagusia
Mundu honetan holako gauzak

[|f ataram inejll

Xabier Aranburu Muguruza

Pederastia agertu eta beste

Maitasun ikurrak

Olentzeroren etorrera gogoangarrian

Elkartasunezko sehaskan biltzen
Diren pertsonak biziki ditugu sentitzen.
Neguaren aurpegirik gordinean ere,
Maitasunaren uharrak bultzatuta
Suharki ekiten diote abestia isurtzeari.
Parrastaz-parrasta sortutako oiatu
Izugarriek, urruntasunaren labar
Gotorrak nahierara kolpatuz,
Lortzen dute sorginkeria egiaztatzea.
Abesti xaramelagarrien zipriztinak
Burdin-leihoa gainezkatuz iristen zaizkigunean
Bihotza biluzteko ez dugu inolako
Erreparorik izaten
Bizi-tanten igurtzi suspergarria
Ukendu ezin hobea baita
Txarrantxen arteko egunerokotasunak
Eragiten dituen zauriak eztitzeko.

Naturaren pilpirak

Udaberriaren ezpain hezeek

Muxukatutako paisaiari
Ernetze basatiaren dardara

Antzematen ahal zaio
Zoramenezko taupadetan.
Berdetasunez apainduriko belazea
Haizeak kulunkatuta dabil
Hazkuntzaren mozkorraldian gozatzen
Bulartutako zuhaitzak
Bi rikiak puzturik ari dira
Atmosferaren askara
Bizitzaren hatsa isurtzen.

Zelaiaren osotasuna
Alderik alde arraildu duen
Erreka garden uhartsua
Bazter-hegiei laztan eginez
Xuxurlaka doa
Basoaren bihotzerantz.

[|f ataram inejll

Xabier Aranburu Muguruza

Pederastia agertu eta beste

Gangaren begitik

Gauak menperatzen duen eszenategian
Ezkutatu berri den eguzkiak
Azken ahalegin bat eginez
Limurtzaileen trebeziaz lortu du
Gauari aurpegitik beloa altxatzea.
Argitasunez josiriko gangaren begitik
Ikusmena txunditzeko adinako
Paisai zoragarri bat
Geratu da agerian
Non zerua eta lurra
Amodiozko erritualaren menpe
Musu ezti batez uztartu diren.

Gaueko inspirazioa

Lozorroan sartutako kontzientzia
Gauaren sehaska tapakian
Hondoratu zaidanean
Inspirazioa asaldatuta esnatu zait
Sormenaren akuiluak eraginda.
Pintzela berehala hasi da
Margoa harramazkatzen
Kreatibitatearen aurpegia
Osotasunean urratzeko.
Magiak biltzen dituen pentsamenduak
Amets fantastikoen gogoetak
Sorginkeria ugarien pasioak. . .
Amesgaiztoaren labean egositako
Koloreekin azaleratu ditu
Gaueko inspirazioak.

Reivindicaciõn temeraria

No creo que pueda ser considerado una persona inconsciente. Si pre-
guntaran a mis amigos, no dudo que la opiniõn mäs generalizada respecto
a mi forma de ser es que soy un hombre cauto, tranquilo, en ocasiones,
incluso demasiado tranquilo, tanto que no pocas veces me han dicho
aquello de "vaya cuajo que tienes, txo!". Pero es que me gusta meditar las
cosas para no precipitarme, considerar los diferentes aspectos de lo que
se presenta y, tras la debida evaluaciõn, decidirme.Tal es asi' que no han
sido pocos los trenes que he perdido en la vida.Ya se sabe, que si quizäs
ei siguiente vendrä con menos viajeros, que tal vez ei prõximo sea ei de
los nuevos vagones recien estrenados. . . y quien habla de trenes habla
de autobuses.

Que nadie se confunda. Lo mib no es indecisiön.Yo no soy una persona
para nada indecisa. Lo que me sucede es que me gusta sopesarlo todo
antes de tomar una decisiõn; y eso muchas veces provoca que cuando
adopto una postura es ya demasiado tarde, y ya ha desaparecido la oca-
sion. Por eso me muevo tan mai en temporada de rebajas; por eso me
cuesta tanto cambiar de coche; por eso, de joven, en cierta ocasiön, habia
acabado ei curso academico y seguia sin encontrar mi piso de estudiante.
Insisto en que no es indecisiõn. Es, simplemente, que soy muy reflexivo a
la hora de dar determinados pasos. De ahi que para nada se me pueda
considerar un inconsciente; y mucho menos aun, imprudente.

Sin embargo, es lo que voy a hacer, esto que ya estoy haciendo, si que se
puede considerar una imprudencia. Aunque parezca una contradicciõn.
se trata de una imprudencia muy meditada. Es decir, que estoy siendo
imprudente pero no inconsciente.

Es que tal y como estän las cosas hoy en dia en este pais, como fluye la
coyuntura, no deja de tener su importante tasa de riesgo dejar por escri-
to lo que vengo a reconocer por la presente. De ahi' la imprudencia de la
que hablo. Porque en estos tiempos que vivimos uno puede dar con sus
huesos en la cärcel bien sea por acciõn, omisiõn o pensamiento. Uno le
dice buenos dias a su vecino, autoridad de ocupaciõn, y acaba entre rejas

Il ataram inej||

Fernando Alonso

Reivindicaciõn temeraria

por"sutil amenaza implfcita", delito tipificado en ei Anexo I del Cõdigo
Penal y que supone pena ele privaciön de libertad. No es necesario hacer
nada, es suficiente con pensarlo y ni tan siguiera eso: con que piensen que
lo hayas podido pensar, la causa estä abierta y la eelda aguardando.

En fin, que aunque nadie pueda decir que soy una persona inconsciente,
se que vaya cometer una grave imprudencia. Pero es que ha sido tan
fantästico que no me lo puedo guardar sõlo para mi'. No aguanto mäs y
tengo que contarlo, aun a sabiendas de que se trata de una reivindicaciõn
temeraria.

Como cada tarde, ayer regresaba del trabajo por mi ruta habitual. En los
ültimo tiempos proliferan por esta carretera los controles de la Guardia
Civil. Son un autentico incordio, pero hacer ei camino de vuelta a casa
por otro recorrido que no sea este duplica ei tiempo del viaje, Asi' que
los lugarehos, a pesar de estas siniestras presencias por los alrededores,
siempre tomamos ei trayecto mäs corto.

Por mucho que uno se harte de verlos, harto hasta la näusea, jamas se
acostumbra a ellos. Siempre las mismas miradas cetrinas, igual prepoten-
cia y chulena, Haga esto, haga lo otro: que es esto. que es aquello... a
dõnde va, manzanas traigo... Pase, colõquese ahi - , siga, Un pasito p' alante:
Mana, un pasito p' aträs ... y asftodos los dias. e incluso en ocasiones varias
veces en ei mismo dfa.Te cansas, hostias, tanta pelfcula de vaqueros y a
uno siempre le toca ser en indio jodido. Luego pasa lo que pasa, que por
muy tranquilo que se sea, la paciencia tiene un Ifmite.

Gire en la curva de Artola y para no variar, ahi' los vi a mitad de la reeta.
Justo a la altura deTxarrileku. Supongo que se sienten cömodos en ese
paraje pues es uno de los puntos habituales en los que montan sus con-
troles. La subida deTxakurtoki es otro de sus lugares preferenciales.

El de ayer a la tarde era un control bastante mäs espectacular que en
ocasiones anteriores. Otras veces se suelen ver una media docena de
vehiculos.tal vez alguno mäs. Digo la cantidad a ojo porque nunca se me
ha ocurrido contarlos, tengo cosas en la cabeza bastante mäs importan-

tes que ponerme a contar pikolos. Asi que no se cuäntos acostumbran
a ser los ordinarios, pero desde luego que ayer habia muchos mäs. Me
pareciõ un dispositivo impresionante; y mäs aun a medida que me iba
aproximando a ei.

Ya he dicho anteriormente que no por habituales uno se acostumbra
a estas eventualidades. Esta constataciõn vale igualmente pära ei miedo.
Una cosa es que sea un tipo tranquilo y otra que no me afecte ei miedo.
Por eso debo reconocer que cuando veo un control de la Guardia Civil
aprieto ei culo para no cagarme.Y eso que soy un honrado y honesto
ciudadano que retorna a casa tras su jornada laboral, que ni llevo nada
en ei coche ni mucho menos oculto nada. A pesar de ello, un latigazo
de terror me recorre los tuetanos nada mäs verlos y comienzo a mirar
compulsivamente todo lo que haya mi alrededordentro del coche, como
si dudara de mi inocencia, como si fuera consciente de que hay algo en
ei auto que me va a delatar

Delatar Delatar, ,;de que?, si llevo ei coche como si fuera un quiröfano
radicalmente aseptico no ya a los germenes sino a la subversiõn, He ido
quitando absolutamente lodo lo que llevaba en ei vehiculo que pudiera
ser en modo alguno objeto de sospecha, que pudiera dar pie a cual-
quier interrogatorio. Porque estos no preguntan, interrogan. Aquella EH
de Euskal Herria que con tanto orgullo lleväramos lustros aträs junto a
la matncula tuve que quitarla un dia con una espätula.Y ya no sõlo por
las fuerzas policiales extranjeras sino, y sobre todo, por las nativas, que
se empehaban con particular saha. Ovejitas y jabalis tambien hubo que
arrancar pues se convirtieron en piezas favoritas de estas alimahas, y lle-
varlas en ei coche -no me refiero a las alimahas- era sinõnimo de proble-
mas graves en los controles. Al final higienice tanto ei coche que no deje
mäs que herramientas, repuestos y otros adminfculos establecidos por
Ley, ademäs de un pequeho y anacrõnico portarretratos magnetico con
la foto de la familia que me regalö mi ama cuando estrene ei coche, era
uno de esos en los que se lee "Ven despacio. No corras". Como no me
gustaba -me hacia sentir viejo- lo llevaba un tanto escondido y ünicamen-
te lo colocaba en ei salpicadero cuando llevaba a ama en ei vehiculo. Por
la foto de aquel maldito portarretratos vi ei amanecer mirando ai monte

Il ataram inej||

Fernando Alonso

Reivindicaciõn temeraria

una noche que regresaba tarde a casa despues de una fiesta. Supongo
que fueran se aburrian y decidieron tocarle las pelotas ai primer imbecil
que pasara a aquellas horas por alla. Y es que si no, no alcanzo a enten-
der cõmo se puede decir que llevaba la foto de marras para identificar
a futuros objetivos de atentados y en base a ello, sacarme en volandas
del coche, ponerme mirando ai monte y estar cerca de dos horas de
interrogatorio surrealistas.Tras aquella experiencia decidf no llevar nada
sospechoso en ei vehiculo. Cuando llegue a casa guarde ei portarretratos
en un cajön, y ahi' creo que sigue. Desde entonces ama ha subido muchas
veces en ei coche y jamas ha preguntado por ei funesto accesorio. Con-
ffo en que no me regle nunca un cojin para ei asiento trasero, pues eso
incluso a mi' me resultana sospechoso.

Como venia diciendo antes de esta digresion, o no tan digresiõn, ei be-
nemerito dispositivo de ayer era espectacular Hasta me pareciõ ver la
imagen del propio duque de Ahumada supervisändolo todo sentado en
una nube crepuscular Por haber en ei lugar, habia incluso una tanqueta
acompahando a esos impresionantes todoterreno que provoca pavor
hasta su color fünebre. Me entrö tal tembleque ai ver todo aquello des-
plegado enTxarrileku que no pude ni contar cuäntos habia.

Antes de llegar a la primera seinal indicadora del control, yo ya habia
reducido notablemente la velocidad.Tampoco en exceso, pues si uno va
conduciendo con cierta, digamos, alegna y ai verlos reduce con brusque-
dad, tal vez ellos pudieran interpretarlo como una actitud hostil y nos
metenamos en un problema de consecuencias seguramente dramäticas.
En esta materia, lo habitual del acontecimiento incluso ha educado los
sentidos y cuando la vista detecta ei operativo, un inmediato acto reflejo
hace que ei pie del acelerador adopte la velocidad mäs indicada para ei
caso. El cuerpo actüa ya sin pensar, es una reacciõn instintiva. Mientras
llegaba lentamente ai punto en ei que un individuo me hacia indicacio-
nes para que me detuviera, me senti' un conejo en una convenciõn de
escopeteros. Igual es una comparaciõn un tanto exagerada, pero puedo
asegurar que me vefa en los mecanismos de punteria de las numerosas
armas que me rodeaban. Esa sensaciön que en principio puede parecer,
asi' dicha, abstracta o subjetiva era una autentica percepcion fisica. Ni

Ilevaba nada, ni habia perpetrado nada; pero ei simple hecho de verse en
una situacion asi ya provoca sofocos, y hasta una insoportable sensaciõn
de culpabilidad. Incluso a uno le da por pensar que ha hecho a lo largo del
dia; y mientras detiene ei vehiculo, repasa velozmente su vida en busca de
algün pecadillo inconfesable. Pero, jque pecadillo inconfesable, si uno lo
ünico que estä haciendo es regresar a casa despues del trabajo y resulta
que se hatopado con un jodido control!

Eso si', ante todo educaciön. Deben de haber estudiado disciplina inglesa
en ei colegio britänico. Por eso las primeras palabras son siempre de ama-
ble salutaciõn, como la simpätica broca pequeha que prepara ei agujero
para meter luego la grande. "Buenas tardes, ,>de dönde viene? ia dõnde
va?" . . . Luego silencio introspectivo con mirada en modo de barrido y es-
cäner, supongo que mientras realiza la correspondiente evaluaciõn militar
de situacion y contingencia. Segundos despues, lo habitual:"Dinjase hacia
alla, siguiendo las indicaciones de mi compahero, pare luego ei motor y
coloque las manos sobre ei volante".

Realizo siempre estas maniobras de forma automätica, aunque en algunas
ocasiones se me ha calado ei coche por culpa de los nervios.Ya he dicho
que por mucho que este tipo de incidencias sean präcticamente diarias,
yo siempre padezco ei mismo miedo. Me suelo consolar pensando que
incluso los mäs veteranos actores de teatro siempre dicen que ai salir ai
escenario sienten igual nerviosismo que ei primer dia. Miedo escenico
creo que lo llaman. Asi que yo, cuando pasa todo, justifico mi cagalera
acudiendo a esa tensiõn que dicen sufrir hasta los mäs experimentados
actores. A fin de cuentas esto no es mäs que un teatro, un macabro
teatro, eso si.

No se si ünicamente a mi' me pasana esto, pero no se me quedan nunca
las cara de estos individuos. Uno supera con exito su enesimo control
policial y es incapaz de recordar un solo careto, y eso que, probablemen-
te, casi siempre serän los mismos porque la producciön de esta cuadra
no creo que sea inflnita, y a base de hacer lo mismo dia tras dia y en la
misma zona necesariamente se tiene que repetir personal. Vamos. que es
una cuestiön matemätica. Pero yo soy incapaz de distinguirlos, por mucho

Il ataram inej||

Fernando Alonso

Reivindicaciõn temeraria

que fueran los mismos todos los dias. Me sucede lo misrmo con los cerdos
de Mattin, que todos me parecen iguales y, sin embargo, ei los trata por su
nombre. En mäs de una ocasiõn y ante mi perplejidad por su extraordi-
naria facultad, Mattin ha tratado de hacerme ver las diferencias entre los
gorrinos. No ha conseguido nada. Dice que lo que sucede es que no me
fijo. Pues bueno, lo mismo me debe de ocurrir con estos otros.

A pesar de esto que acabo de decir, ei guardia que me senalizõ ei lugar
en ei que detener ei vehfculo para ei registro me resultõ conocido. Al
principio no supe porque, mäs bien, no supe de que me sonaba pues era
evidente que tema que ser de algünn otro episodio similar ai presente.
Salf de dudas en cuanto me mirö con ojitos cachondos y frunciendo
los labios a modo de trompeta me obsequiö con un sonoro "mua"
a tres palmos de mis narices. Probablemente fue ei miedo ei que tirõ
räpidamente de archivo y me trajo a la memoria un comportamiento
exactamente igual vivido la noche del viernes en una taberna del pueblo,
^Era ei mismo individuo? Algo me decfa que aquella tarde llegana con mäs
retraso de lo habitual a casa ...

A estas alturas habrä quien piense que soy un cagueta; y sentirä su diag-
nöstico corroborado si digo que tarde todo ei fin de semana en quitar ei
tembleque de la noche del viernes a la que acabo de hacer referencia.

Yo soy un tipo de lo mäs normal, vecino de un pueblecito rural bastante
prõximo a la capital. Nunca me he significado en nada; es decir; que per-
tenezco a esa mayoria de ciudadanos que procura vivir y dejar vivir y que
trata de que todo discurra sin problemas. Eso sf, soy vasco y quiero que
seamos nosotros mismos quienes decidamos sobre nuestro futuro, sin
injerencias del norte ni del sur Pero es que hasta esto tan sencillo y razo-
nable se ha puesto clandestino en los ültimos tiempos, y con la coartada
de acabar con la subversiõn no nos dejan vivir en paz y nuestras vidas se
ven permanentemente amenazadas, coaccionadas, incluso chantajeadas
econõmicamente.

Lo que sucediõ en la noche del viernes habfa ocurrido de manera similar
durante otros fines de semana. No solo en nuestro pueblo sino tambien

en muchos otros de los alrededores; y no ünicamente de noche, pues
tambien ocupan militarmente otros lugares a cualquier hora del dia. Lle-
gan con sus tremendos vehiculos sombnbs como ataüdes se despliegan
por calles y plazas ai igual que en las peliculas, encanonando a la gente,
amenazando con su presencia, otras veces tan sölo circulan lentamente,
sin detenerse, o paran la caravana pära arrancar carteles y luego se van.

Asaltar tabernas los fines de semana se ha convertido ya en una cos-
tumbre. La randa nocturna de cervezas y kalimotxos ha pasado a ser
una actividad mäs de riesgo que de asueto, pues uno nunca sabe en que
momento de la noche los verä entrar por la puerta.Y si no pasan por
nuestro pueblo es que estarän en otra. Hay incluso porras en bares y
cafeterias con apuestas sobre que pueblo o que taberna asaltarän ei fin
de semana. Los premios son sustanciosos porque hay mucha participa-
ciõn ciudadana. El cuadrante estä escondido, por supuesto, no sea que
lo descubra la autoridad ocupante.AI igual que en Estados Unidos hay
tipos que se dedican a localizartornados y meterse en ellos: aq ui tambien
tenemos lugarenos similares que rulan de pueblo en pueblo buscando la
desgracia. Este pais estä lleno de inconscientes.Yo ya he dicho ai principio
que no soy ni inconsciente ni imprudente, asi que sõbra decir que en mi
cueza no entra semejante deporte; incluso me parece una temeridad
gratuita que puede salir muy cara. No los entiendo, pero todos dicen que
es un formidable subidõn de adrenalina.

Bebiamos en la Herriko. Eran ya mäs de las 1 2 de la noche, asi que a efec-
to de Autos estäbamos ya en säbado. De pronto, unas salvas de õrdenes
a gritos : "Todos quietos, manos arriba, corten la müsica, contra la pared"
. . . Vamos, lo rutinario en estos casos. Siempre lo suelen decir en ese or-
den, y yo creo que no es ei mäs indicado ya que si estamos todos quietos
nadie puede apagar la müsica porque incumpliria la primera orden. Son
cosas que pienso pero que nunca se me ha ocurrido sugerir Pues bien,
aunque las frases eran las cläsicas a mi me dio ya desde ei principio la
sensaciõn de que habia mäs tensiõn de la habitual. Algunos de los asaltan-
tes parecian nerviosos. Mäs tarde, cuando pasõ todo y en ei momentico
postraumätico se comentan con soltura las jugadas mäs interesantes. To-
dos coincidimos en que los veteranos estaban instruyendo a algün grupo

Il ataram inej||

Fernando Alonso

Reivindicaciõn temeraria

de novicios recien llegados a la zona, de ahi' la notoria diferencia entre
unos otros. Asi' que, sin pretenderlo, estäbamos formando parte de la
instrucciön de los nuevos contingentes. Quizäs por eso lo de la noche del
viernes durö tanto, fue tan tenso y aplicaron sobre nosotros todo ei ma-
nual con un celo y una diligencia encomiables. Lo de encomiable lo digo
en relaciön a ellos y sus instructores, pues para nosotros fue una jodienda
en todo orden. Creo que ya he dicho que a mi' particularmente ei tem-
bleque me durõ todo ei fin de semana y por si fuera poco, dormffatal.

Por lo general, entran a las tabernas ai asalto e incordian, identifican, in-
terrogan, empujan, zarandean, amenazan a los presentes y luego se van
tras arrancar los carteles que no les parezcan correctos y robar la hucha
de ayuda a los prisioneros, En alguna ocasiõn tambien han soltado algün
que otra bofetõn.

Ademäs de esto, la noche del viernes nos fueron haciendo salir uno a uno
ai exterior despues de cumplimentar ei protocolo en ei interior Si a mi'
me temblaban hasta entonces las piernas, cuando vi lo que habia afuera,
cref que ya no me tema en pie.

Mirara donde mirara no veia mäs que sombras armadas enmascaradas
en la noche. La plazoleta de la Herriko no tiene nada delante, viviendas,
quiera decir; es no mäs que una explanada con algunos ärboles limitada
por ei no. Asi' pues, sin posibilidad de testigos inoportunos. Probablemen-
te esto que vaya comentar sea una fabulaciön de mi estado de nervios en
aquel momento, pero jurana que sobre mi pecho habia varios puntitos
rojos de esos que se ven en las pelis cuando le van a disparar uno. Los
lanzadestellos azules hacian que aquello pareciera una macabra discoteca
house.

Lo que habia alla afuera era surrealista. En la taberna no estäbamos mäs
de dos docenas y yo fui de los ültimos en salir ai exterior. Mientras me
tomaban de un brazo y a empujones me colocaban en aspa mirando a la
pared pude observar que tenian ai personal en grupos separados mien-
tras uno a uno y por turnos nos iban metiendo en una furgoneta para,
segün decian, confirmar nuestra identidad y hacernos algunas preguntas.

Cuando me tocõ a mi subir a aquel terronfico vehiculo, estaba aturdido
y ya se me habia pasado ei puntillo de cervezas que ostentaba hasta
entonces.

Lo pase fatal respondiendo como podia a un montõn de preguntas estü-
pidas que no tenian ni pies ni cabeza. Era evidente que ei objetivo ünico
de todo aquello era no mäs que aterrorizar e incordiar, y ellos pasar un
buen rato ai tiempo que instruian a los novatos. Puedo asegurar que se
lo estaban pasando fantästico, pues tras ei interrogatorio o lo que fuera
regrese a la plazoleta e hicieron que me uniera a uno de los dos grupos
que ei benemerito instituto armado habia organizado para amenizar la
velada y hacer mäs agradable la espera de la confirmaciõn de la veracidad
de nuestros datos.

Yo fui alistado en ei grupo instrumental. Digo esto porque nos corres-
pondia interpretar ei himno espanol que, como no tiene letra , basta con
tararearlo. Al otra grupo podriamos llamarlo coral, ya que les tocõ per-
petrar ei himno de la Guardia Civil a varias voces. Bueno. evidentemente
todo ei himno no,tan sõlo ei estribillo, los versos mäs populares.

Ambos grupos permaneciamos de rodillas en ei suelo con las manos
sobre la cabeza. El que parecia ser ei jefe de aquello no paraba de decir
que como podiamos cantartan mai siendo vascos, cuando todo ei mun-
do sabe que los vacos cantan extraordinariamente bien. Se me ocurriö
pensar que tambien todo ei mundo sabe que lo espaholes son toreros y
visten de luces y, sin embargo, a ellos lo ünico que les ludan eran los cuer-
nos. Sõbra decir que no dije nada. Incluso me arrepentf de haberlo pen-
sado, no fuera que tuvieran algün dispositivo para interferir pensamientos.
Ademäs, jcõmo hostias pretendia ei tipo aquel que cantäramos bien en
aquella incõmoda postura! Asi no lo hace ni ei Orfeõn Donostiarra.

En fin, que mientras unos andaban con lo de"'viva Espaha,viva ei reyviva
ei orden y la ley viva la Guardia Civil", compactados por un sujeto sin
batuta pero con fusil terciado ai pecho que, para mi gusto.teatralizaba en
exceso los ademanes; los otros no saliamos del "chunta-chunta", dirigido
por un homõlogo del anterior, eso sf, de gesto mäs comedido.

Il ataram inej||

Fernando Alonso

Reivindicaciõn temeraria

Yo tema la boca ya excesivamente reseca y comenzaba a necesitar ur-
gentemente un trago cuando se empezo a haber movimiento en latropa
ocupante. Se deshizo coro y orquesta y nos colocaron a todos contra la
fachada; mejor dicho, de cara a la pared y de espaldas a la"fachada". Lue-
go nos advirtieron que no nos movieramos hasta que no escuchäramos
ei sonido del ültimo motor suficientemente lejos.

A aquellas alturas de la noche, ^que era suficientemente lejos? Unos se-
gundos despues de escucharque ei ültimo rugido giraba hacia Erdikokale,
algunos salieron corriendo deträs llamändoles de todo. Sõbra decir que
ei tembleque de mi rodillas me impidiõ acompanarlos, Lo que hice, en
cambio, fue entrar en la Herriko y pedir una cerveza urgente.

Durante todo ei chunta-chunta permaneciõ a mi lado una de aquellas
sombra verdes que no dejö de mirarme con ojos de vibora cachonda y
de poner morritos trompeteros. jEra ei mismo del control!

Regresando ai relato de lo deTxarrileku, unos segundos despues de que
ei simio volviera a insinuärseme se aproximõ otro que me ordeno des-
cender del coche y colocarme a un lado mientras ei procedfa ai registro
del vehiculo. El primero me mantenia encahonado y cada vez que sin
darme cuenta dirigia la mirada hacia ei, volvia a ponerme morritos. Si no
hubiera sido porque llevaba sin ingerir nada desde la comida creo que le
hubiera vomitado encima, jMenos mai que no me traiciono la fisiologia!

El otro seguia procediendo en ei interior de mi coche. Era como si estu-
viera auscultando asientos, alfombrillas. . . y eso que, como ya he dicho,
hace tiempo que todo estä en perfecta profilaxis. Es mäs, sõlo en caso de
extrema necesidad hago las compras en la capital para evitar llevar ei ca-
charro lleno de bolsas. Cuando por causa mayor he tenido que hacerlo y
me han cazado en ei control, he tenido que dar demasiada explicaciones
por todo, y ya he dicho que lo paso muy mai.

Por no levar, no llevo ni müsica propia y voy siempre con la radio. Casual-
mente una amiga del trabajo me habfa regalado esa misma tarde un cede
de los Barricada. Nos llevamos muy bien, y dias aträs le habfa comentado

que iba a comprar ese cede. Asi que se adelantö, y cuando fui a salir del
trabajo se acercõ a mi mesa y me lo regalõ. Hemos quedado para cenar
manana: conffo que nada lo impida. Si algo ha de ocurrir a causa de esta
reivindicaciõn temeraria, por favor, que suceda con posterioridad porque
esa muchacha, asi entre nosotros, me gusta un poco. Bastante.

El pikolo empezõ a darle vueltas ai cede, que seguia en su precinto de
celofän porque ni tan siquiera lo habia abierto. Esperaba llegar a casa para
escucharlo viendo ei deuvede que lo acompana con un kalimotxo de Rio-
ja en la mano. No me gustan los kalimotxos de vino pelcõn, me dan dolor
de cabeza ai tercer asalto. Por eso sõlo bebo kalimotxo en mi casa.

M irada a la carätula por ei frente; mirada por deträs. Observaciõn pericial
del canto -entiendase, borde-.Tasaciõn ai peso sobre la paima de la mano.
Mirada ai cede. Mirada a mi'. Viceversa. Una vez mäs. Y otra. Parecia ei
conejo de Duracell vestido de verde. Me puse tan nervioso que rompi ei
voto de silencio para decirle que era un cede musical con deuvede que
acababa de regalarme una amiga, que como podia comprobar ni tan
siquiera lo habia abierto porque ei precinto estaba intacto."Si, ya, ya", dijo,
antes de mirarme con cara de profunda desconfianza y continuar con un
" ... pero es que aquf pone Barricada".Ya se sabe, esa gente estä entrenada
para descubrir cualquier artimana del maligno, de ahi su mirada clavada
en mis ojos.

Entonces, ei miedo me soltõ definitivamente la lengua. Soy de esas perso-
nas que cuando se sienten aterrorizadas en lugar de quedarse en silencio
arrancan a hablar, ofreciendo todo tipo de explicaciones, incluso las mäs
peregrinas. Es mi forma de conjurar ei miedo cuando se me rilan en ex-
ceso las canillas.Y tal era ei caso.

Asi que me puse a hablar de los Barricada mientras ei, impasible ei ade-
män, no me quitaba ojo de encima. Incluso llegue a decirle que habian
estado a punto de ser premio Principe de Viana. Ahi' fue cuando detuvo
mi exposiciõn, que a buen seguro duraba ya en exceso. Y lo hizo para
preguntarme si lo del Principe deViena era ei de la galletas con chocolate.
A pesar de la diarrea verbal que sufna, pense que no era ei momento de

Il ataram inej||

Fernando Alonso

Reivindicaciõn temeraria

entrar en detailes sobre ei hijo de Blanca de Navarra con Carlos, Principe
deViana, ademäs, no soy un erudito en ei tema. Me limite a decirle que
no tema nada que ver con las galletas de chocolate, que se trataba de un
galardõn muy prestigioso. "Mucho mejor asi"', dijo el,"Porque aqufno hay
mäs prihcipe que Su Alteza Real Don Felipe de Barbön y su senora Dona
Letizia, y no son prihcipes de Viena sino de Asturias". Me quede a un tris
de precisarle que no era de Viena sino de Viana. Pero a la postre, ^que
mäs da, si yo no conozco mäs princesa que Estefanfa de Monaco?

Dejõ ei cede sobre un asiento y continuõ procediendo en mi vehfculo
con una minuciosidad desquiciante. Golpeaba ei salpicadero acercando
la oreja, introducia su mano enguantada por cualquier orificio practicable.
Agitaba las puertas como si se estuviera abanicando con ellas. Por ültimo,
recogiõ nuevamente la pequena carpeta en la que guardo toda la docu-
mentacion del vehfculo y se fue hacia uno de sus siniestros todo terreno.
Antes de alejarse le dijo a su compahero que probablemente tardana la
diligencia -supuse que se referia ai trämite, pues por Euskal Herria hace
siglos que no pasan diligencias- y que para que no me aburriera durante
la espera, que me entretuviera un rato. No reproducire la de entreteni-
mientos que vinieron a la cabeza que pudiera estar pensando ei bujarrön
que tema a mi lado.

De lo que vino luego estoy sufriendo unas agujetas sobre humanas. Aquel
pedazo de sädico me separõ de la vista de la carretera y me tuvo ni se
ei tiempo caminando en cuclillas, dando saltitos, haciendo flexiones.Ta-
rareaba una canciön e iba canturreando õrdenes como tocarse la nariz,
"ahora oreja izquierda","cai'da de culo". . . y yo alla, como un imbecil, ora
cogiendome una oreja, ora saltando con las manos ai cielo. Despues de
una larga y agotadora jornada laboral no eran horas de hacer ei payaso
y mucho menos de aquella forma tan humillante.A los pocos minutos yo
estaba exhausto por ei ejercicio, y a partir de cierto momento cumplia
sus õrdenes como una marioneta despendolada. Creo que hacia lustros
que no hacia tanta gimnasia; queme mäs de dos meses de cervezas. Du-
rante la funciõn se fueron acercando a la pista mäs tipos de verde ceniza.
Se lo pasaban estupendo.Todos se reian, menos yo, claro. Hubo quienes
acompahaban incluso con paimas mis penosas evoluciones gimnästicas.

Ya que estoy siendo sincero en todo, dire que en aquellos momentos
no sentia miedo alguno, Era como si ei terror de minutos antes se me
hubiera esfumado con las primeras gotas de sudor y ei arranque de la
respiraciön entrecortada y torpe. Palmeaban, reian, le hacian los coros ai
que cantaba, y yo no sentia miedo alguno; tan sõlo una humillaciõn, una
vergüenza que fue rozando a rabia hasta desatarse en odio.

Cuando retorno ei que se habia llevado mi documentaciõn, desmontaron
mi circo, Me puso la carpeta en las manos y tras decir que todo estaba
en perfecto orden, indicõ ei camino hacia mi coche y me pidiõ que con-
tinuara la ruta.

No se por que siempre que salgo de un control le doy las gracias ai
tipo que me hace ei gesto de que puedo continuar mi camino. Supongo
que es otro mäs de los acto reflejos inconscientes que genera ei pavor
que me producen estos individuos nefarios. Pero ai salir de alla no di las
gracias.

Sentia en la boca la saliva espumogena de la rabia cuando pise ei acele-
rador y fui dejando aträs ei control. Häda uno de esos atardeceres que
Ilaman de brujas, cuando estä a punto de llover, o ya lo estä haciendo, y
sin embargo, luce un extrano sol entre lechoso y dorado.

Mire por ei retrovisor interior Ahi' los vi, haciendose mäs pequenitos en la
distancia, Exclame:"Cuänto os odio, malditos: que os parta un rayo".

Entonces fue que escuche ei trueno y un fabuloso resplandor me des-
lumbrö.Volvi' a mirar por ei retrovisor y aih" que ardian todos en una bola
de fuego.

Soy perfectamente consciente de que corriendo los tiempos que corren
esto que estoy haciendo es una radical imprudencia. Lo se, es temerario.
Pero es que ha sido tan fascinante, tan extraordinario, que no puedo
quedarme sin reivindicarlo.

Villenako gartzelan, 20IOeko irailean.

Zurekin egotera joan gabe geratu nintzen azkenean. Hilabeteak nerama-
tzan hara joateko asmotan eta gauza bat edo bestea zela, kale azkenean.
Ez zenuen lekurik errazena aukeratu Ama Lurrarekin bat egiteko; men-
dia behar zuen, ezin bestela. Eta orain, hainbeste gauza esango nizkizuke!
Gure sekreturik handiena titular nagusi bihurtu zuten etxeko nahiz etxez
kanpoko komunikabideek. Hortik hasi beharko nuke, akaso. Baina askoz
ere gauza gehiago ere esango nizkizuke. . .

Jende zoragarria ezagutu dudala esango nizuke eta hitz egingo nizuke
basurdeei buruz, bele txuriei buruz, metalari buruz, frijitutako esneari
buruz, gaueko txangoei buruz, hautsari buruz, egindako barre eta negarrei
buruz, gurutzatutako eta iltzatutako begiradei buruz, irribarreei buruz...
Aipatuko nizkizuke sukaldean goizean goiz hartutako sustoak, mendiko
tabernak, jertse urdinak, mapak, laranja zukuak, itsasoan hartutako bai-
nuak, nekea, bizikletak, mendia, izerdia, bazkariak, errekak, izarrak eta ilargi
betea, aurpegi berdeak, botere magikoak dituzten zuhaitzak. . . Hitz egin-
go nizuke minari buruz, konplizitateari buruz, konplizitateari buruz, ezi-
nari buruz, alaitasunari buruz, adiskidetasunari buruz, amorruari buruz,
maitasunari buruz, gorrotoari buruz... maitasuna eta gorrotoari buruz,
bai. Izan ere, baliteke garaiotan politikoki zuzena ez izatea, baina beti jakin
duzu binomio banaezina osatzen dutela niretzat, benetan maite duenak
gorrotoa ere sentitzen duelako noizbait.

Horietako gauza batzuk iraganean geratu dira;gure oroimenaren kutxan
betirako gordeak "las manos a la cabeza" esaldia entzutearekin batera.
Artean filmetan baino ez ikusi gabeko eszena genuen begien aurrean
eta orain gu ginen protagonistak. Horrela egon ginen segundo batzuez
sukaldeko leihoan puntu gorria genuela. Gogoratzen dudan hurrengoa
sabelean sentitutako lurraren hotza da eta bota bat bizkar gainean, soka
eskumuturrak lotuz. . .

Era horretan hasi zen hona ekarri gintuen bidaia eta orain, bestelako
bizipenak betetzen dituzte gure bizitza eta izana. Maitasunak ekarri gaitu
maitasunaren indarraren kontra eraikitako kaiola erraldoi honetara eta
horrek berak ematen digu egunerokoari aurre egiteko indarra. Karra-

jjf ataramine||

Olatz Lasagabaster Anza

tua den munduan bizi gara orain; karratuak dira hemen lurreko baldosak,
karratuak barroteen arteko tarteak, karratuak hormetako adreiluak, ka-
rratuak ixten dizkiguten ateak, karratuak ateak ixten dizkiguten buruak,
karratua patio atea, karratua zerua. . . Baina, karratutasun honetan, kaiola
honetan bizitza ere, etxe hauetatik kanpora bizi diren aske baino aske-
agoak gara.

Esango nizuke, batzuetan garitara begiratu eta haiek etxera lotara doazela
pentsatzen dudanean, une batez (segundo bat baino gutxiago, beharbada)
inbidia sentitzen dudala irribarre ez egitearen poderioz ahoko keinua, ha-
serre dauden marrazki bizidunen antzera, beherantz dutela ikusten dudan
arte. Uniformearen koloreak berak areagotzen du berezko duten lore
ximelen itxura. Baina guk, distantziak distantzia, ongi errotuak ditugu sus-
traiak eta gure adar eta kimuak indarrez hazten dira udaberria loratuko
den unearen zain. Eta konturatzen naiz, preso egonik ere askoz ere aske-
agoak eta zoriontsuagoak garela, benetako askatasuna sentitzen duguna
egiten delako.

Esango nizuke, baita ere, bakardadea eta distantzia gogorrak direla, ez
direla betirako izan nahiko genukeen lagun horietakoak, behingoagatik la-
guntasunari muzin egin eta gustura utziko nizukeela bidean galduta nora
joan naizenaren arrastorik eman gabe. Une gogorrak bizitzen dira lau
pareten arteko bizitza honetan, baina kide batek esan zidan moduan, asko
irabazi daiteke galtzeko eraikitako lekuotan.

Esango nizuke gogorra dela musurik eta laztanik gabeko, hilabeteko be-
sarkadekin (hala usten digutenean) eta kristalezko babesarekin eraikitako
mundu hau, baino kideen berotasunak hutsune hori murrizten laguntzen
duela.

Esango nizuke maitasunaren indarrak ez duela etsairik ezagutzen eta pau-
suz pausu bagoazela aurrera patioa gure eguneroko pausuen lekuko ixila
delarik, ezer ez baita amaitzen bizitza bera amaitzen ez den bitartean,
Esango nizuke nire barnean bizi bizirik zaudela eta bidaia lxii honetan ere
bidelagun zaitudala.

Horiek guztiak kontatuko nizkizuke entzungo dituzunaren itxaropenez,
zuganaino helarazteko gai izango naizenaren ziurtasunez eta eskerrak
emango nizkizuke bizitzeko aukera eman zenidalako. Zuregaitik ere banai-
zelako. Zuregaitik ere banaizelako naizena.

Ihaki Gonzalo Casal, K/txu

964
Getxo

1 994 urtean atxilotu zuten. Gaur egun Duenaseko esp
txean dago.

Hainbat liburu argitaratu ditu "Carta a un
fantasma"(Txalaparta, l997),"Hace fnb aqufen Espana
(Hiru,l998),"Nadine M (Txalaparta,2000),"La baca deA
(Txalaparta,2002),"EI niho de Maguey"(Txalaparta, 20(
"j Cõmo no quererte, Alba!" (Txalaparta, 2009)

Prision Provincial Valladolid
Ctra. Adanero - Gijon, km. 94
47.01 I Villanubla
Valladolid

Bilal Bakaliren ametsa

Bilal BakaliTanger hiriko auzo zaratatsu batean jaio zen.Zortzi anai-arre-
ben artean gazteena zen Bilal; gazteena bai baina baita ausartiena ere!

Bere hamahirugarren urtebetetze egunean jateari utzi zion eta bi astee-
tan fruta besterik ez zuen jan hamahiru kilo galdu arte.

Bere gelako paretan zintzilikatuta zuen paparezko egutegian markatuta
zegoen eguna heldu zenean, poltsa txiki bat hartu zuen eta bertan bere
gauza batzuk sartu zituen : bi galtzerdi eta galtzontzilo bi pare, Real Madri-
leko kamiseta bat, gustokoa zuen alkondara gorria eta sukaldean aurkitu
zuen galleta pakete bat. Etxeko atea itxi baino lehen "agur" esan zuen,
isilka, inork entzun ez zezan. . ."laster arte" gehitu zuen Bilalek, laster itzu-
liko zelakoan.

Espaina eta Marokoren arteko mugarainoko bidea laburra egin zitzaion.
Bere bihotzak taup-taup-taup egiten zuen. Nolakoa izango zen bizitza
mugaren bestaldean?

Taup-taup-taup. . .

Europan dirua errez lortzen zela esan zion Espainan egondako lehengusu
batek.

Eta Bilalek amets egiteari ekin zion:

"... Irabaziko dudan lehendabiziko soldata aitari bidaliko diot.Arropa po-
lita erosiko dut. Markakoa, noski eta neska polit eta on batekin ezkonduko
naiz. . . eta Madrilera joango naiz eta hor, auskalo, zorte apur batekin, Iker
Casillas diskoteka batean ezagutuko dut.

Bere bihotzean ametsak korapilatu zitzaizkion mugarainoko bidean...
Ametsak, bata bestearen atzetik; ametsak etengabe; amets bat eta segidan
beste bat. . . eta bera zen amets guztietako protagonista. Bera : Bilal Bakali,
eta ez bere auzoko lagunak; hor gelditu ziren lagunak, urratsak ematera
ausartu ez ziren koldar horiek. . .

[ ataramine|

Inaki Gonzalo Casal, Kitxu

Bilal Bakaliren ametsa

Bakalik ondo pentsatu zituen gauzak:

"... heldu bezain pronto Algeciraseraino abiatuko naiz eta hor, taberna
ezagun batean, Yousefferekin topo egingo dut Nire lagunak emandako
kontaktil guztiak hartuta, Maiaga aldera joan eta hor lanean hasiko naiz
buru-belarri. . . nire aita, lehendabiziko diru transferentzia jasotzerakoan,
harro sentituko litzateke. . . ama ere harro, eta baita bere anai-arreba guz-
tiak ere. Auzoan berria laster zabalduko zen, horrelako berri onak azkar
zabaltzen direlako; eta ürte baten barruan nire sorterrira itzuliko naz, do-
tore jantzita, opariz beteriko poltsa handi batekin. . .".

Bilal Bakali gaueko hamabiak aldera mugan bertan dagoen aparkaleku
handi batera heldu zen. Bere bidailaguna agurtu eta furgonetatik jeitsi zen
zuhurtasun handiz. Bere aurrean, kamioi ilara luze bat. Kamioiak kolore eta
tamaina guztietakoak ziren. Bat aukeratu zuen. Handiena. Hurbildu zen, bi
aldeetara begiratu zuen eta zis-zas batean kamioiaren behekaldean sartu
zen. Gasolina, Depositoa eta aurreko ardatzaren arteko tartea oso zikina
zegoen. Oso estua zen baina Bilal Bakalik hamairu ürte besterik ez zituen,
eta hämar kilo galdu ondoren txoritxo bat ematen zuen. Lumarik gabeko
txoritxoa. . . ezkerreko hanka metalezko kutxaren ezkerreko aldean jarri
zuen eta eskuinekoa, eskuinekoan. Besoak soinaren gainean jarri zituen,
hilda egongo balitz bezala.

Eta poltsa buru azpian.

Pozik zegon Bilal!

Ezpainetan irribarrea zuelarik loak hartu zuen.

Hil baino lehen, bizitza eta heriotzaren arteko pasabide labur horretan
Bilal Bakalik amets polit bat izan zuen : txoritxo bat zen eta zeruaren
gainean hegan egiteko gauza zen.

Libre azkenean, libre!

Villanublan, 20 1 Oko irailaren I an

Verde y gris

visten sus laderas

Blancas y negras

las nubes sirven de txapela

Asf es Larrun

un dia cualquiera.

Dos banderas,

Francia y Espana

Una raya amarilla y blanca

dividen Navarra

Azules rfos

verdes prados

bosques de robles

y hayas separan

la ribera de la

montana, pero nada

puede alejarme de ti

TAFALLA.

|[ ataraminejfl

Josu Bravo Maestrojuan

Olerkiak

Hasta las nubes tienen sentimientos.
Sino, mirad cömo descargan lo que
Llevan dentro.

Lo llamamos lluvia, pero son lägrimas.
Lägrimas de dolor, de desaliento, pues
de veneno estamos llenando su aima,
su cuerpo.

Las estamos llenando de progreso.

En las profundidades del mar

guardo mis secretos.

Los vigilan algas y corales

de colores esbeltos.

Van y vienen, a capricho de

las corrientes. Mas ei cofre

no se mueve, se queda en ei fondo

esperando que tü,

sirena curiosa, lo abras

con un beso.

Luna

Sales de la tierra,

sales con ei semblante rojo

para luego, en lo alto,

perder ei sonrojo.

Las estrellas te dicen piropos,

y ei sol, desde su lecho, celoso,

no te quita ojo.

La noche se ilumina y su

luz descubre anõnimos

amores fogosos.

Libertad y justicia:

palabras que nunca se aplican.

Buscando la primera te pasas la vida;

con la segunda, con la anterion

terminan.

Nieblas

El sol estalla contra los barrotes y los cristales, pero dentro del txabolo las
aspas del ventilador remueven una fina niebla donde entreveo una figura
menuda, apoyada en su bastön.

Pequena, frägil, querida... sobre la base de mis recuerdos, modificada
porcapas de dolory soledad en ei umbral del olvido, reconstruyo la que
puede ser su imagen actual. Se desvanece ella, sin ser por completo, la
persona forjada en 90 anos de vida, que resurge en mis recuerdos cuan-
do se alza la niebla.

La bruma va invadiendo su mente. Ahi se van deshaciendo sus conexio-
nes ffsicas y emocionales con un hoy que nunca ha vivido, sölo existido.
Quienes la queremos y observamos -aunque sea desde tanta distancia-
necesitamos creer que esas nieblas son en cierta forma un alivio, ei algo-
dõn que suaviza ei terrible tränsito por ei alzheimer hasta ei olvido, des-
pojado ya del revestimiento de humanidad social hacia la humanidad, mäs
elemental, esencial, sin aditivos de häbitos conscientes e historia vivida.

Hace tiempo que rebasö la paradoja del olvido que alivia ei dolor de
saber que, irremediablemente.todo se va a olvidar

Se funde con la niebla, se desdibuja; sus pasitos se han ido perdiendo en
ese bosque frondoso, fertil y fresco de su vida, en un confuso paseo que
mezcla instantes y personas.

Se me aleja, se me escapa, se me va, y no puedo estirarme como la
niebla a traves de los barrotes para acunarle, para hacerle sentir ei calor
del roce de mis dedos sobre su cara, sobre su espalda, para darle cariho
en un abrazo, en un lenguaje que aun comprende. Aqui, donde estoy, la
niebla se entreteje en la sinfonia que me acompaha a alto volumen para
amortiguar la sordidez de los gritos intermodulares, repetitivos como
otra cadena sin fin.

| ataram ine]||

Teresa Toda Iglesias

Nieblas eta Ukitu gabeko aurrez aurrekoa

Pasa ei recuento, pasan las horas, y yo vuelvo a su casa, a su pequeno vive-
ro, a otra sol y a otra calor, amarrada a mi impotencia absoluta, mientras
ella pasa las horas sin saber que las pasa, irreal en su realidad, mezclando
ei inalcanzable sueno de regresar, ella tambien, a su casa u su jardfn, con
los primeras recuerdos de su infancia y juventud.

No sabe que pasö ya mäs de aho y medio desde la muerte de su se-
gundo hijo, ei que quedaba tras morir ei primero, mi companera. Fue esa
segunda muerte, tan contraria ai curso natural de sus vidas, la que ai final
abriö ei arcön del dolor extremo y quebrö su fortaleza, entregändola ai
lento deambular por ei vacib hasta ei fin.

Una sola vez la vi, a ella y su segundo hijo, tras los cristales siempre em-
pahados de un locutorio. Cuänta fuerza necesitö para venir, pero vino.Y
yo no puedo devolver la visita; la tajante frialdad de barrotes y cemento
raban ei calor que quisiste darle.

Impotencia. Rabia. Una tenue Ifnea de vida en cada carta que alcanza ei
vuelo sobre los müras para posarse en su regazo, con la esperanza de
que imägenes alegres y las palabras de cariho le abran un caminito en la
niebla y lleguen a hacerle sonrefr, aunque ya no sepa que es una carta,
ni quien soy yo, ni dõnde estoy... Con tal de que siento que la quiero a
traves de las infinitas gotas de esa niebla que, suave y tristemente, la va
absorbiendo, fundiendo; esa niebla que tambien flota hoy en mi txabolo.

Cordoban, 20 1 Oko irailean.

Ukitu gabeko aurrez aurrekoa

Azkazalarekin handitzen ari da burdienan dagoen altxatua; beira zikinatik
harago, begirada porlanezko pasadizuan galdua. Itxaroten dago. "Aiba!".
Bat batean konturatzen da atzo kontu handiz margoztutako azkazalak
honda ditzazkeela barrotea harraskatzen jarraitzen badu. Eta ez, ez da
hori! Bere bilobatxoak esaten duen bezala, "wapa-wapa" egon nahi du
hilabete luzez ikusi gabeko alaba berriro besarkatzeko.

Txaboloan, neskak begiak margotzeko arkatza eskuan du. Arkatza eskuan
eta ximeleta batzuk sabelean. Gaixotasun luzea gaindituta, aurrez-aurreko
bisitara erotzeko indar nahikorik badu bere alak azkenean.

Atzo goiz erretiratu zen ama herriko kaleetatik. Egunero hiru ordu inguru
ibiltzen da : goiko baserrira eramaten duen bidexka hartuta, handik zelai
handira, ur-depositora, tren geltokira... etxera. Edo, indartsuago baldin
badago, mendigo bidea hartu, maldan gora, goizeko freskotasunez goza-
tuz, mokau bat jan, eta buelta.

"Ez, maitia, ez; inoiz ez noa bakarrik, benetan!". Behin eta berriz errepika-
tzen dio kontua, alabari, telefonoan. "Ez kezktu, badakizu nahiko ausarta
naizela baina ez zoroa. Eta kalean ikusi behar zaitut.

Orain berarekin gehienetan doan lagun minaz gogoratzen da. Zer ondo
neurtzen duen berak noiz behar dituen ixilune goxoak, noiz elkarrizketa
sakonak, noiz txorakerietan aritu . . . Bai, eta beste lagunak paseokide onak
dira ere.

Neska asko ibiltzen da, bera ere bai. Ibili eta korrika egin, oso bestelakoa
den eremuan : Gogorra, grisa. . . hor ez dago belardien leuntasun berderik.
Irratia du konpania askotan. Kldeak kenduta, elkarrizketa eta harreman
emankorretarako aukera gutxi hormen artean.

Atzo betiko orduetan txapatu zuten galeria. Eta bisita berezien aurre-
ko urduritasunari kezkatxo bat gehitu zitzaion. Nola egongo da, benetan,

| ataram ine]||

Teresa Toda Iglesias

Nieblas eta Ukitu gabeko aurrez aurrekoa

ama? Egia ai da berreskuratutako kiloak berreskuratu dituela, indartsu da-
goela? Badaki familiak egia esan diola gaixotasunaren prozesuan zehar,
baina begiekin, eta bereziki, besoak zein gorputzarekin nabarmitzen den
egia bestelakoa da. Zuzenagoa, hitzik gabekoa.

Bidaia ondo egin du amak. Furgona erosoa da, eta"a ze gidari majoak izan
ditugun!". Goizean, betiko tabernan, tabernariak irribarretsu agurtu dio:
"Senora, jme alegro de verla! Me dijeron que estuvo enferma, pregunte
por usted. . .". Gustora hartu du kafesnea, eta. . . bai, ogi xigortuan "pringä"
pixka bat jarri du. Azken finean, egun berezia da eta goxoa prestatzen
dute... gustora jantzi du soineko berria, gustora apaindu ditu ilea eta
aurpegia.

Espetxean, neska esnatu eta dutxa hartu du. Zenbaketa pasatzerakoan,
kartzeleroaren keinu zakarrak txaboloaren haizea pozoindu egin du.
Guardia txarra dago gaur Lehioa zabal-zabala airatu du neskak, baina ezin
izan du barruan sortu zaion susmo txarra baztertu.

Aurrez-aurrekorako erositako gailetak, olibak eta abarrekoak prestatzen
ditu boltsan. Alkondara zuri berria eta gona koloretsua janzten ditu, eta
amak oraindik ikusi ez dituen belarritako zein lepokoekin atontzen da. Ki-
deek egindakoak dira, bere urtebetetzeko oparia. Ateak irekitzen dituzte.
Behera doa, zerbait gosaltzera eta, ekonomatoan, amari eskeiniko dion
kafea erostera. Eta zain geratzen da, ea deituko dioten edo. . .

"Senora, a partir de ahora tenemos que cachearles para entrar Pase a esa
habitaciõn, que mi companera efectuarä ei cacheo con palpaciön".

"No. No hay razõn para eso, usted no me ha ensenado ninguna orden
ni nada. No voy a pasar por eso. Ustedes saben bien que lo hacen por
polftica, no por seguridad o cualquier otro motivo".

Amak bizkarra ematen die kartzeleroei. Bihotza txiki-txikia egin zaio, bu-
larrean galduta egongo balitz bezala, sentimenduen itxasoan noraezean.
Aldentzen doanean, irudikatzen du bere alaba besoartean estu-estu har-

tzen duela, eta hain den indartsu irdudia, ezen albaren berotasuna senti-
tzen duela uste duen; eta bihotza harrotzen zaio, berpiztuta.

Ordua pasa da eta ez diote deitu. Patioan neskak bere ama besoartean
estu-estu hartzen duela irudikatzen du, bihotz beroa harengana harrotuta.
Amaren indara miresten du, jakinda baita berak duen kemena bere amari
zor diola. Eta bihotza eskeronez beteta sentzitzen du, egunaren okertze
gailenduz.

Axolagabetasunean, kartzeleroek dagozkien funtzioak betetzen jarraitzen
dute. Begien aurrean duintasun eta maitasunaren lezio handia izan dute,
baina ez dute ezer nabaritu, ezta ikasi ere ez. Nahi ez dutelako.

Cordoban, 20l0ko irailean

Y los sentimientos retenidos estos dias
brotan de mis poros sin control,
pero no encuentran salida

y chocan
y rebrotan

contra estas cuatro jodidas paredes.

Y las lägrimas de impotencia
que me he tragado

y se han diluido en mi'

y aunque intento deshacerme de ellas

se aferran a mi con fuerza.

Y ei dolor de no volver a verte
me golpea,

me palpita,

me carcome las entranas
me quema,
me estremece
me marea

y me lleva cual sonämbula

por este maldito laberinto sin salida.

LEHEN KARTZELA EGUNEAN
2007 ko uztailak3ln

| ataramine||

Galder Cornago Arnaez

OlerWak

Sasiak eta hesiak

Horrelakoa da gure maitasuna,

sasien babespean jaioa,

zuhaitzen itzalpean hazia,

solas ttipietan garatua,

IRRI eta negarrez elikatua,

olerki eta gutun amaitezinez sustengatua.

Horrelakoa bilakatu zaigu maitasuna,
hesi amaitezinez inguratuta.

Baina indarrez hasiz,

askatasunean garatuz,

oroitzapen eta ametsekin elikatuz;

eta gure nahi sakonetan sustengatuz,

hesien gainetik pasa

eta elkarrekin hegan egitea

lor dezakeguü

Creo que ai cabo,
ai fin, lo he logrado
Sonando tu abrazo
Volando a tu lado

-Silvio Rodriguez-

2007ko abuztuak I5ean

Barne kudeaketa

Ez da ebidentea bapatean emozio guzti hauek kudeatzea.

Hain dira ezberdinak euren artean.

Poza.

Mina, pena.
Haserrea.

Bihotzari bapateko subidoi hau ez zaio kabitzen.
Ta irri tontuneen bidez lekua egiten saiatzen da.

Malkoak galduak dabiltza,
Noiz atera?
Nola gauzatu?

Orain bai, orain ez, glup, barrura berriro.

Amorruak ez du bereizten
Noiz den ezintasuna,
Noiz den grina,
Noiz den kemena,

Ta bapatean tximista bat botatzen du
Noraezean,

Ta paretaren kontra talka egiten du
behin eta berriz,

Burua balitzan hormaren kontra doana.

Ez zaizkit guztiak gorputzean kabitzen
Denak nahi dute aske,
Irria algara isteriko bilakaturik sikiera,
Negarjario geldiezin baten akaso?
Edo ostia batean ukabiletik ihes egin,
Horrek malaostia askatuko balu. . .

Baina denak nire barnean gelditzen dira
Bata bestearekin nahasturik.

2009ko abenduaren 7an

| ataramine||

Galder Cornago Arnaez

OlerWak

Bizitza ostegunetik ostegunera

Beste ostegun bat zu gabe.
Beste aste bat irria eusten.
Beste aste bat muxuak gordetzen.

Ta nire gorputzak ez du ulertzen.
Eskutik laztanak eskapatzen zaizkit,
Ta ez zaituzte aurkitzen
Ta nirekin batera desesperatzen dira.

Ta nire begiek ez dute ulertzen.

Zu ikusi nahi zaituzte

Ta azaldu arren ez dute konprenitzen

Ta bere kasa dabiltza

Nirekin kontatu gabe

Euren itsasoan murgiltzen dira

Zure hutsunea agerian utziz.

Ta burua. . .

Razionala izaten saiatzen da
Baina ez du lortzen,
Ulertu nahi du
Baina ezin.

Ta bihotza. . .
Bihotza preso utzi dut,
Ez diot utzi adierazten,
Ez diot utzi amets egiten,
Ez diot utzi ezer egiten,
Kateatu egin dut

Eta zuri bakarrik utziko dizut askatzen.
Akaso hurrengo ostegunean.

20IOeko abuztuaren 26an

Gaurkoan be, aita

Gaurkoan be ein dot

eremuan eta denboran jauzia,

gomutamenean hega,

gure artean ugaldutako

distantziari

izeka eta trufa.

Gaurkoan be usaindu dot

zure eskuetako tabakoa,

nere masailetako malkoak

sikatzerakoan.

Etorten jätan usai bera,

nere baitan itsatsia geratu dana.

gaurkoan be ikusi dot,

zeure aurpegiaren haserrean

marraztutako ximur lerroak

eta inoiz baino gitxio

izutu nabenak.

Gaurkoan be amets ein dot

zure lastanegaz,

zure besarkadegaz,

lotsak usatu ebezanak,

baia gehiagotan maitasunean

atseginez jasoak.

Gaurkoan be ez gagoz elkar,

baia gaurkoan be,

egunero bezala,

zeu han eta ni hemen,

maite zaitut, aita.

|[ ataramine||

Urtzi Gainza Salinas

Gaurkoan be, aita eta Mugaz bestaldeko irria eta beste

Fusilaren kantua

Mendi gailurrean,

irria ezpanetan dotelarik,

haize hozkirria nau gorputzaren

beroaldia motelduten,

haize hozkirri goxua

eta haspereri sakonak doste,

barruko kutsadurak

hutsalduten.

Sai bat,

ari da neure buruaren gainean

biribil dantzan,

amildegia eurrean,

harkaitzarra oinpean

neure sustraiak balira lez.

Lagunaren izena oihukatu dot,

"hor zagoz??"

saiak baietz erantzun

eta azkenean malkoak diz

masailetatik behera lerra.

Pozaren pozez,

neure laguna,

anaia eta adiskidearen

duintasuna,

iparraren izar gidarian

bilakatuan,

hartu dotsat bere fusila
eta herriaren kantua
jarraituten dau neure ahoan,
bihotzean, zilegitasunean
eta neure fusilaren
gatiloan.

(Arkaitzen kantua iritsiko da gure belarrietara
beti)

Mugaz bestaldeko irria

Mendietatik ibili nintzan
gozamenean dantzan
denboren haizea, euria
eta eguzkiak elikatzen
nindoalarik.
ondikotz,

eremu eta denboraren gau
luziaren

amesgaiztoan, gatibu nintzen
bilakatu.

Ez haizerik, ez euririk, ez

eguzkirik,

zoramenean.

egunak urteetan

eta urteak egunetan

ziran paperean aldrebestu.

Etsipenaren jomuga askotan,

baia borroka irrikaren itxaropen

argi distirak,

errime eutsi eutzon jazarpenari

garaipenaren bizigaiaz hornituz.

Guda eta maitasunaren

domeinuen menpe, duintasuna eta

zoriontasunaren hazia,

da oinazetik hasi

eta sustraitzen,

geure euskal herri kuttuna

amalurrean

eta hizkuntza zaharraren
kantuan bezala.
Amesgaiztoa hil ein da,
eragindako etsipen beldur
ilunak,

|[ ataramine||

Urtzi Gainza Salinas

Gaurkoan be, aita eta Mugaz bestaldeko irria eta beste

haizearen fereka.
Euriaren hozkirritasuna
eta eguzkiaren beroa, atoan
eustazanean errendatu,
Irri distiratsu baten argia
erakarri nindun barriro
borroka irrikaren ildo
askatzailera.

Bernard Etxepare

Mosen Bernat iakin bahu gauza nola jinen zen
Bearnora gabetarik egon ahal inzanden.

Heldu behar duien gauzan ezta eskapazerik
Nik ogenik eznuiela hongigitez bertzerik
Bidegabek haritu nu bide eznuien lekhutik
Erregeri gaizki saldu gertuz ogen gaberik.

laun erregek mezu nenzan ioanengion bertarik
Gaizez lagola enzun nuien bana nik ez ogenik
Izterbegier eneien malizian lekhurik
loan nendin enagien ogen gabe ihesik.

Balinetan ioan ez aninz ogenduru ninzaten
Ene kontra falseria bethi zinhetsi zaten
lustizian enzun baninz sarri ialgi ninzaten
Haren faltaz hasi nuzu iaugitiaz doluzen.

Bertzen gaizaz zenzazia zuhurtzia handi da
Izterbegi duien oro nitan be di gaztiga
Abantallan dabilela albailedi segura
Gaiza apart egoiztea bethiere hobe da.

Ni gaixoa etsaiari nihaur jiniz eskura
Ene unsa eginak ere orai oro gaiz dira
Haren menian ezpanengo nik nukeien zuzena
Mirakulu banagi ere orai ene ogena.

Falsu testimoniotik ezin ehor begira
Halaz kondemnatu zuten ieinkoa ere hilzera
Bekatore gira eta mira eztakigula
Balinetan bide gabe akusatu bagira
Pazienza dugun eta ieinkoak gizan äiuta
Malizian dabilena berak diro mendeka.

| ataram ine|

Jokin Urain Larrinaga

Bernard Etxepare. Joan Amendux eta beste

langoikua zu zirade egiazko iujia
zure gortean bardin dira handi eta xipia
Nork bait ere egin deraut malizia handia
Haier hura othoi barkha niri balia egia.

langoikoa zuk begira etsaiaren menetik
Nik eniak badakuskit ene gaizaz bozturik
zure eskuiaz dakuskidan heiek gaztigaturik
Ene gainian eztagiten uste duten irririk.

langoikua egin dizit zure kontra bekatu
Haiez nahi enuzula othoi heben punitu
Erregeri dakidala nik eztizit faltatu
Zeren egon behar dudan heben hanbat gatibu.

Zuganako hutseginez nahi banuzu punitu
Errege ela bertze oro ene kontra armatu
Gogo honez nahi dizit zure egina laudatu
Eta etsaiak didan pena pazientki haritu
Nahiz heben pena nadin arima den salbatu
Haiek zer meretsi duten zuhaurorrek ikhustzu.

Penak oro jiten dira ieinkoaren nahitik
Eta berak permitizen oro hobenagatik
Agian hula ezpanango hil ninzanden engoitik
Ene etsaiak galdu ustian ene hona egin dik.

Berak bazu hil dirade ni are nago bizirik
Hongi egin uste baitut ohorezki ialgirik
Gaiza nola hona ere iauginen da bertarik
Gaiz ekhusi eztuienak hona zer den eztaki,

Hongi egitez gaiz sofrituz behar dugu salbatu
Pena eta miseria nik enuien dastatu
Orai dakit iangoikuak enu nahi damnatu
Heben ene penazera zaidanian orhitu
Urhe hunak behar dizi suian unsa purgatu.

Bere nahi ezpanindu eninduken punitu
Aitak bere haur maitia gaztigatu ohi du
Bihi hunak gorde gabe behar dizi xahutu
langoikoak nizaz ere hala agian egin du.

Mosen Bernat pensa ezak kartzel hori gaiz bada
Nonbait ere ifernuia are gaizago dela
Heben hik badukek bana haiek ez nork konsola
Penak heben fin dik sarri haienak ez sekulan.

Batre minik heben eztuk lekot ialgi nahia
Han direnek bethi die suian pena handia
Pena handi izigarri ezein pausu gabia
Hartzaz orhTt adi eta dukek pazienzia.

Bertzen gaztigari inzan orai adi gaztiga
Pena honez orhit eta hangoa ezak kojita
Hebengoaz bertzekoa albaheza eskusa
Unsa enplegatu dukek heben eure denbora.

Hor balego gaztigairo ihaurk bertze guzia
Bada orai gaztigczak aldiz eure buria
Kirisailuiari nola hiri hei eztakia
Bertzer argj egin eta errazen dik buruia.

Hiri egin badaraie bidegabe handia
leinkoari gomendezak eure gauza guzia
Hark orori emanen dik bere meretsituia
Gaizkigiler pena handi pazienter gloria.

Eztazala gaizeriztez damna heure buruia
desiratuz gaixtoari hei dakion gaizkia
leinkuari egiten duk iniuria handia
Hura borrer egiten duk iuje eure buruia.

| ataram ine|

Jokin Urain Larrinaga

Bernard Etxepare. Joan Amendux eta beste

Zertan iuia hik baitazak eure izterbegia
Hartan kondemnazen dukek ihaurk kure buruia
Eta hartan eztakidik eskusarik balia
Erakustak ehonere nor den ogen gabia,

langoikua orai dizit egiteko handia
Hiri honetan eriozez hilzen duzu jendia
Gathibutan hil enadin gizon ogen gabia
Osorik othoi ialgiteko zuk idazu bidia
Izterbegiak eztagidan gibeletik irria
Ogenduru zuian eta han galdu dik bizia.

Libertatia nola baita gauzetako hobena
Gathibutan egoitia hala pena gaizena
Ni bezala eztadila othoi ehor engana
Ez etare hiz orotan fida ere gizona
langoikua zuk begira niri ere zuzena.

Amen.

Joan Amendux

"Hemen natza ortzirik, noizbait gozo eiritzirik.
Herioak ustegabe doloroski egotzirik.
Ene arima Jaungoikoagana beldurreki partiturik,
Lagungabe bide luzean peril asko pasaturik,
Onrak eta onrak bertan munduak edekirik.
Plazerak azke (. . .) atsekabe bihurturik.
Ahaideak eta adiskideak ürte gutiz atzendurik
Ikusten tut isuri rik, harresi guzia deseginik,
Argi gabe, ilunbetan, ustel eta kirasturik.
Nigar begi bapederak bere aldiaz oroiturik:
Nihork ere izanen ez du nik ez dudan partidurik
Ene, arima duzuen gomendatu, garitatez mobiturik.
Zarraizkidate guzi (...) bertan hitzok ongi notaturik.

Josafaten baturen gara judizioan elkarreki;
Bitarteo lo dagigun, bakea dela guzieki."

| ataram ine|

Jokin Urain Larrinaga

Bernard Etxepare. Joan Amendux eta beste

Iztuetaren penak eta amoreak

Maite bat maitatzen det maitagarria
Begi ederra du ta guztiz argia;

Daukat urruti,
Bainan ezin kendu det buruti

Aren itxura;
Saldu albaliteke pisura,

Urrearen truke
Nork erosi faltako ez luke.

Ogeita lau leguaz nago aparte,
Bitartean ba daukat miloi bat ate

Guztiak itxirik
Nai arren ezin egon ixilik

Beti negarrez,
Nere maite maitearen galdez;

Otedan bizi,
Biotz-biotz nereko Kontxesi.

Egunez argi gutxi.gauen ilun,
Konsuelorik ez da neretzat inun

Maitea gabe;
Egin ote nadin aren jabe

Oroitutzean,
Zenbait pena nere biotzean

Ditut igaro;
Maite det eta ez da milagro.

Ay hau bakardadea eta tristura!
Nire biotz gaxoa ezin piztu da,

Ain dago ila;
Beti dabil konsuelo bila,

Bere artean
Banengo maitearen aldean,

Ordutxo biko,
Pena guzitak lirake ilko.

Nere maitea zuzaz ni oroitzen naiz
Egunaz ere baita gauetan txit maiz,

Lotan ere bai;
Zu ikusitzera nikjoan nai;

Libre banengo
Or nintzake egun bigarrengo,

Naiz orduan il,
Ez nuke izango batere min.

Leneko gau batean egin det amets,
Bainan pentsamentuak beti ai rebes

Irteten dira;
Ustez nengoen zuri begira;

Maite polita
Kofrearen gainean jarrita,

Kontu kontari
Nai nuen bainan ez nintzen ari.

Naite nerea daukat beti gogoan:
Ay orain banengo ni aren alboan

Inoiz bezela!
Jaunak amets du kunpli dezala,

Balitz kanbeni,
Kontsueloz ilko nintzake ni

Nire ustean,
Naitetxoaren biotza ikustean.

Nere maite polita ez da zer etsi,
Bigar ez bada ere or nazu etzi

Lengo lekuan,
Allegatutzen naizen orduan,

Ay ura poza
Nere maite maitetxa biotza!

Zuri begira,
Pena guztiak aztuko dira.

| ataram ine|

Jokin Urain Larrinaga

Bernard Etxepare. Joan Amendux eta beste

Bordatxuri

Miia zortzi ehun eta hamabortzgarrena
Ni Hazpamen preso hartu nindutena;
Plumaieneko premu orok dakitena,
Galeretan higatu beharko naizena

Kantatzera niazu alegera gabe
Ez baitut probetchurik trichtaturik ere;
Nehun deusik ebatsi, gizonik bu gabe
Sekulakotz galerak enetako dire.

III

Ala zorigaitzeko premu izaitea
Horrek eman baiteraut bethikotz kaltea,
Aitari galdeginik sorzeko phartea,
Galeretan eman nau, hau da ene dotea.

Ene aita da gizon kontsideratua.
Semia galeretan du segurtatua,
Nun nahi othoitzean belaunikatua,
Saindu iduri, debru madarikatua.

Ene lehen kusia Cadet Bordachuri
Fagore bat banuke galdatzeko zuri
Ongi adreza zaite ene arrebari,
Ene saltzeko zombat ukan duyen sari

Aita aintzinian eta arreba ondoko,
Osaba buryes hori diru fornitzeko;
Ez ordian enetako bi sei liberako,
Galeretan bederen leher egiteko.

VII

Elizan sartzen dira debozionerekin
Iduriz badohazila saindu guziekin
Beren liburu eta arrosrioekin,
Debruyak phesta onik einen du heyekin.

VIII

Zortzigarren bertsuya aneyarendako,
Konseilu bat banikek hiri emaiteko;
Ontsa goberna hadi, ez zauk dolutuko;
Ni baitan etsempluya errech duk hartzeko.

Zuri mintzo nitzalzu, ai Aita ziiharra,
Ardura dudalarik begian nigarra;
Zure eta ene arraza Bordachuritarra,
Galeretan naizeno ni bainaiz bacarä.

Kantu hauk eman ditut Paubeko hirlan,
Burdinez kargaturik oi presundegian,
Bai eta kopiatu dembora berian,
Orok khanta ditzaten Hazparne herrian.

Hok eman izan ditut ez changrinatzeko,
Ene ahide adichkidek kuraye hartzeko,
Eta partikulazki, aita, zuretako,
Kantu hok aditzean semiaz orhoitzeko.

| ataram ine|

Jokin Urain Larrinaga

Bernard Etxepare. Joan Amendux eta beste

Etxahun Barkoxe

Echahonen gorthia iganda ayphatu
mundian gutik dila haboro sofritu
ene persona tristic horacin causat
aitetamer beyningan haurreti huguntu
edertargunez prauve, ningalacos sorthu
Hogueta hamarrenin, hileri cachotin
Juge hayer gorderic, sabrekaldic burin
Jaunliera ceritan, jabeki bat eguin
Eta ez ikhoustera, ihour utci ordin
Loxas eguicin crima jugec lecen jakin

2010/10/18

I have a dreamm...

J'ai un reve...
Mais je narrive pas
A me souvenir
J'ai un reve...
Mais la nuit

On ne sait pius oü elle va finir.

J'ai un reve...

Et pour le recuperer

Je ne sais oü je dois aller,

Pour menvoler,

Mevader

De ce putain denfer

J'ai un reve...

Mais pour le realiser

II vaut mieux seloigner
Des barreaux

Des carreaux

Et des cris de corbeaux.

J'ai un reve...

Mais ä quoi ca sert

Si je ne peux le concretiser

J'ai un reve...

Un putain de reve

Mais voilä le probleme,

Sous ce ciel bleme,

Jouvre mes yeux

Et il n'y a pas de matinee joyeuse.

Qui avait parle

De lendemains radieux V.V.V.V.V.

Villefranche sur Saõne.juin 2010

|[ ataraminej!

Oier Gonzälez

I have a dreamm..., Denbora eta beste

Denbora

Goizeko 7ak atearen irekiera.

7:30ak (asteartea, osteguna edo larunbata bada soilik): dutxa.
1 0 minutu.
Turnoaren arabera

eta lehena tokatuz gero, goizeko 8etan patioa,
Bigarren turnoa I Oetan,
Ordu bete eta 30 minutu zirkuluan bueltaka.
I 1 :30etan bazkaria.

1 2:30etan, ateak ongi itxiak daudela ziurtatu ondoren funtzionarioa badoa.
Txakur aldaketa.

I 3etan arratseko funtzionarioaren erronda."Bonjour".

Lehen turno izan ezkero 1 4etan patiora,

bigarrena I 6etan.

Ordu bete eta 30 minutu

bueltaka, bueltaka, bueltaka.

Arratseko 1 5etan korreoa.

Postontzia, hutsik dagoen kabia herdoildua.

1 7:30etan afaria.

1 8:30etan arratseko funtzionarioa badaoa.
Txakur aldaketa

Erlojuaren orratzetatik urkatu gaituzte.
Orduek haragia urratzen didate,
minutuek bihotza zatitu.
Tik-tak, tik-tak.
Segundo bakoitza

arrantza bat
erraietan.

Denbora libratu behar dugu.
Arantzak erauzi,
bihotz zatiak kõlatu,
haragia josi,

ukatzen gaituen soka moztu.

Denbora libratu.

Aztikerixek eitteko astixe jarein.

Villefranche sur Saõne, 2009ko azaroa

| ataraminejl

Oier Gonzälez Bilbatua

I have a dreamm..., Denbora eta beste

Kontrabandoan igarotako hitzak

Artega dago mutila, bezperan berandu xamar arte aritu da letrak jun-
tatzen.

Mahaiko lanparatxoaren argipean luma eta papera.Tinta beltzaren jarioaz,
txuria zen espazioa hitzez zipriztintzen ari da. Bonbillaren argiak, mahaia
eta mutila bera zirkulu horixka baten baitan biltzen ditu. Antzokiko argiek,
antzezleataularen gainean zirkulu batean biltzen dituen bezalaxe.Ziegako
taularen gainean, mutila, bere trama propioaren antzezle. Eta badirudi argi
horren baitan, aldiro, bere mundutxo propioa eraikitzen duela. Mahaia-
ren gainean: ur botila; azken tragoa falta zaion tea, kristalezko marmelada
poto batean; orrien nahaspila; urdin koloreko gutun azala; argazki bat.

Baina hori atzo izan zen eta gaur artega dago. Lo faltagatik begiak kiskaliak
dituela senti dezake, gauean letra artean ibiltzeak eragiten duen erredura.
Hala ere, nekearen gainetik, paperean bere baitako munduaren zatitxo
bat askatu duelako atsegina. Bere territorio intimoaren zentimetro karra-
tu parea gutun azal batean gordeta. Galtzarbeetan disimulatua daukan gu-
tun azal urdinean, bere baitako eremu horren zentimetro karratu parea.

Artega dago mutila beraz, gainontzeko presoen antzera lokutorioetara
jotzeko atea noiz irekiko den zain. Gorroto du ixtante hau, ez daki zein
funtzionariok irekiko duen atea, lokutoriora sartu aurreko miaketan estu
hartuko ote duten ere ez daki. Galtzarbeetan daraman mundu minia-
turazkoa kanpotik ikusten ai da? Ziur da ezetz baina... Atean azalduko
den txakurrak mutilaren urduritasuna usnatuko ai du? Latex aseptikoz
jantzitako eskuek, gerrialdea miatzean, praka eta alkandoraren tolesdura
artean gordetako gutun azala nabarituko ai dute?

Atea ireki da, uniformatua esku txuri aseptikoz armatuta preso ilararen
buruan päratu da. "Monsieur Gonzälez, box I !". Mutila ilaran doa pausuz
pausu eta ez daki astiroegi mugitzen ote den edo arinegi, zelatatuaren
ezinegona. Atea, uniformatua, bere eskuen mugimendu mekanikoa bizka-
rretik behera, gerrialdea, praketako poltsikoak, txorkatilak... ondo, badoa,

miaketa atzean utzi du. Lokutoriora sartu aurreko azken pausoak. Lehen
besarkada, muxuak, laztanak eta aspaldi irakurritako hitz batzuen oihar-
tzuna iritsi zaio bere barrunbeetatik mutilari. Kontrabandoaren zakuetan
bidaiatzen duten hitzak, bestela iristen diren hitzen antzekoak dira, mezu
bertsua daramate, baina lerro arteak intimoagoak dira, hitzen arteko es-
pazioa infinitua bihurtzen da hala. Idatzi duenaren eta irakurriko duena-
ren, bi bien ametsak kabitzen dira bertan. Letren Artean amets egiteko
espazio infinitua.

Laztanetik laztanera, galtzarbetik galtzarbera, espetxetik kalera, kontraban-
doan askatuko den gutun.

"Les histoires sont des lettres. Des lettres envoyees ä riimporte qui, a tout
le monde. Mais les pius belles sont faites pour etre lues par quelquun en
particuller."

John E. Wideman. "Damballah".

Villefranche sur Saõne, 2009ko abendua

| ataraminejl

Oier Gonzälez Bilbatua

I have a dreamm..., Denbora eta beste

Pariseko kaleetan barna begietako minez

Poliziak ea esku-burdinak estuegi dituen galdetzen dio mutilari. Ixtante
bat lehentxeago biluzarazi, ahoa irekitzeko eskatu, besoak altxatzeko esan
eta trantze horretan atzealdea hobeto ikusteko buelta bat emateko agin-
du dion polizia ber-berak. Izan ere, politesse polizialaren arabera, kateak
ahalik eta erosoen jantzita eraman behar ditu presoak. Kontuon inguruan
hausnarrean abiatu da epaitegira eramango duen furgonetarantz. Hiru
dira bidaiariak eta hiruak dituzte eskuak bizkarraldean lotuak, uniformez
gainezka doan espedizioa. Beste bien azal ilunak eta beraiekin osatzen
duen ilarak, aspaldiko Napartheid aldizkariaren irudi hura ekarri dio go-
gora: hiru itzal, hiruak katea lodiz lotuak, biren iie kizkurraren kontras-
tean hirugarrenaren txapela eta sudur luzea."Soweto Euskal Herria baino
hobeto". Ordutik udaberri nahikotxo igaro badira ere, egoerak berdin
xamar dirau, garai berriek subtilitate berriak badakartzate ere, azal-kolore
ilundunak eta euskaldunak katea astunetan endredatuak.

Furgoiak sei zelula dauzka bere barnean, bertan, ozta-ozta esertzeko es-
paziotxo bat geratzen zaio mutilari. Eskuak bizkar aldean lotuak dauzkanez,
zuzen esertzea ere ezinezkoa zaio eta belaunak estu-estu kabitzen dira
kaxan. Guti goiti-beheti hilkutxa baten traza dauka kontuak, etzanda joan
beharrean hala moduz eserita doa eta giltzapean egotearen sentsazioa
kirioetaraino hondoratu zaiola nabaritu dezake. Esku-burdinak, espazio
txikia, epaitegira bidean preso izatearen herstura, errealitate fisiko eraba-
tekoa bihurtu da. Zelularen atea gerritik gora burdin-sare batez osatua
dago, gaitz erdi, bestela "hilkutxa" metafora edo errekurtso literario bat
izatetik, zinezko substantibo izatera pasako litzake. Substantibo itogarria.
Hala ere, presoak ongi daki burdin-sare honen presentzia ez dela erre-
publikar humanitate onbera baten ondorioa, hau ez dela bertan egotea
suertatzen zaion gajoa aintzat hartuta eraikitako kutxa. Presoak uneoro
zaindariaren begiradapean egon behar du.hori da giltzapearen legea.

Abaila batean abiatu dira beraz, sirena adar hotsak bere baitan biltzen
du espedizioa. Marru erdiragarria Pariseko kaleetan barna, goiz alba as-
paldixko pasea bada ere, "il est cinq heures, Paris seveille" irratian sarri

entzundako kanta baten lehen hitzak mutilaren barne-muinetan dantzan
hasi dira. Argi urdinak dituen despertadoren mugikorra joka eta hiria bi-
garren aldiz esnatzen ari da. Gidaria ezker-eskuin juramentuak banatzen
dabil, aginteari bide eman, eta polizia agintea da. Baina goizeko lehen or-
duetako kotxeen kaosak, Parisen, bere lege propioak ditu, aginte gutxi
beraz, polizia gehiegi badago ere. Furgonetak abaila (haien) neurriz kanpo
motelduz gero, segidan makadamera jaitsiko dira armak eskutan, armak
eskutan aginteari bidea egiteko. Lanera-bidean, kafetegiko kontuarrean
dagoen horri croissant-a kontrako eztarritik joaten ai zaio, halako estanpa
baten aurrean? Sirenaren adar hotsa, oihuak, metraileta eta eskopetak,
agintearen potreta egunari ongi etorria emateko.

Mutila, kutxan eserita, agintearen martxak eskaintzen dituen irudioksuma
ditzake. Kafetegiko kontuarra, croissant-a.. .errealitatearen alde horretan
bizi zen duela zenbait ürte, atzo. Gaur eserleku pribilegiatua egokitu zaio,
ez da beti hala izaten baina gaur kutxaren parean furgonetaren atze al-
deko atea dauka. Poliziak metraileta eskuetan bertatik salto egiteko prest,
honen sorbalda gainetik atearen leihoak eta leihotik Pariseko karrikak ikus
ditzake mutilak. Udazken kolorez jantzi dira inguruak, semaforoetan zain
den jendearen jantzietan marroi ilunak nagusi, han hemen ageri diren zu-
haitz bakanen tonu bertsua. Une batez, zigi-zaga dabilen patinatzaile biko-
tea furgonetaren abiadara eutsiz aurrera doa, zenbait metro elkarrekin
egin eta beste norabide batera jo duten arte, badoaz. Burdin-sare artetik
mutilari iristen zaizkion irudiak, fotogramak bailiran, furgonetaren abia-
da berean aldatzen doaz. Souvenir denda baten atarian kapa eta antifaz
beltza jantziak dituen manikia, plastikozko super-heroia. Notre Dameko
zubiaren semaforoan katedralaren beraren zantzuak, dorre baten kantoia,
argazki kamerez apaindutako turista saldoak. Mutilak burdin-sare artetik
irensten dituen fotogramek iraganeko paisaia ezagunak osatzen dituzte.
Paris poliziaren furgonetatik ikusteak begietan min eman dezake, baina
ikuspegiak merezi du.

Burdin-sare artetik, begiak oroiminez blai.

Villefranche sur Saõne, 2010 abuztua

Troyako usoa edo pax romana

Ederra zuen itxura, metalaren dirdirak harriduraz betetako keinuakzabal-
tzen zituen inguruetan. Bukaeraren atarian aurkitu genuen goiz alban eta
batek baino gehiagok halako lasaitu antzeko bat hartu zuen; "azkenean",
"bazen garaia", "merezi dugu" eta estilo bereko perpausez bete ziren
ahoak. Bukaeraren atarian geunden, eta zer egokiago hegazti itxurako ikur
kolosal hau baino? Nondik iritsi zen ezin esan genezakeen, norbaitek"He-
rriak ekarri du!" aldarri egin zuen, baina dena esan behar baldin bada, une
hartan Bukaeraren atari inguruak hutsik zeuden. Eta hala ere denok si-
netsi nahi genuen, "bai Herriak soilik eraiki lezake tamaina honetako zera
bat", nork bestela? Quand meme, Bukaeraren atarian geunden "merezi"
genuen, urteak igaro genituen guk antzeko zerbaiten bila, gure gurasoek
egin bezalatsu eta haien gurasoek eta haien gurasoen gurasoek; egia esan
mendeak paseak ziren Bukaeraren atarira bidean, pausoz pauso, eta iritsi
ginen baijoder baietz.

Mokoan itsatsia zuen olibondoaren erramuak, bertaratu ginenon inkon-
tzienteetan kili-kili egin zigun."Columba Ordinaria" esan zuen taldeko la-
tinistak. Bai, Bukaeraren atarian ginen eta gurdi baten gainean päratuta,
uso erraldoi baten estatua aurkitu genuen. "Gure garaikurra!" oihukatu
zuten taldeko ausartenek,"Garaipenaren Enparantzan, erdi-erdian, jarriko
diagu!" bota zuten beste zenbaitzuek. Goiz alba hartan nekeak bat-batean
desagertu ziren, irudiaren dir-dira denen begiradan islatu zen, liluraz lepo
irrifar aldra bat osatu genuen. Gurdiari sokak lotu eta tiraka hasi ginen,
Etxera bidean. Norbaitek kantatzeari ekin zion, hura zen bozkarioa, zi-
nezkoa, Etxera bueltan gindoazen Garaikurraren pisua lepoan hartuta.
Halaz ere itzulerako bidea erraz egin genuen, inolako oztoporik aurkitu
gabe, tiraka generaman ikur erraldoiak bidea zabalduko baligu bezala.

Azkenik beraz, Etxera iritsi ginen, eta "columba ordinaria" oliba erramu
eta guzti,'Garaipenaren Monumentual", Garaipenaren Enparantza erdian
päratu genuen. Ez sinesteko moduko alaitasuna zabaldu zen zoko-moko
guztietara, eta ase arte edan eta dantza egin ondoren Usoaren abaroan
etzan nintzen, irrintzi alaien erdian. Gorputza seko errendituta baina bo-
zkarioz gainezka, begiak itxi nituen, Garaipenaren Enparantzaren erdian,
iluntzea zen. Bukaeraren Hasiera.

100

Amaren argazkiak
laztantzen ditudanean
haurtzaroko inguruak
oroimeneko mihisean
marraztuta dakuskit
Arrajola eta Kurutzekua
zurekin ezagutu genituen
"Haize ona osasunarentzat"
zenioen.

Umeek dakiten eran
kerizpea atzetik
bizipoza aurretik
aldapan gora
hasten ginen.
Goitik genekusan
Eibarren bazirela
txoko gurariak.
Garai ilusiogarriak
atzean geratu ziren,
autopistak Kurutzekua
galdu zuen
ohituren aldaketak
baztertu Arrajola.
Ziegako bakardadean
zure akorduan
dihardudanean
orduko zirrara
berpizten zait
aurkitzen zaren
bihotz barrenean.

102

|[ ataraminej!

Ibon Munoa Arizmendiarrieta

Olerkiak

Urkiolak agurtu nau
Anbotok lagundu
gure sukaldean
betiko usain abegikorra.
Aitta laztan bat
amatxo bi zirri
malkorik gabe
baina hunkituta,
maitasun dizdiraz
jantzi dira begiak
aspaldiko ilusioa
eztitasunez mamitu da
Agurtzerakoan
atseginez entzun ditugu
atariko lagunen mezuak
samurki, liluraz
elkar besarkatu dugu
gauero bezala
urrutiko ziegan
ametsen txokoan.

103

Valentzia III espetxetik aitaren enterrutik bueltan.

Espetxetik
ekarri ninduten
txikitan

oratzen zenidan
bezain samur
hartu ninduzun
eskua.
begiak

ireki zenituen
berehala batzeko,
ez ninduzun
ezagutu.
zorionez
atseginez
onartu zenizkidan
ferekak eta laztanak,
umoretsu
irrifartxo bat
marraztu zenuen.
Zure larrua
leunki ukituz
gogora zetozkidan
Elgetako esnezaleen
kamioian
sartuta zegoen
haurra,

ezkontzako egunean

hain alaitsu

sentitu zen

gizona,

laguntzeko

beti prest

egon den aitxa.

104

|[ ataraminej!

Ibon Munoa Arizmendiarrieta

Olerkiak

Amaren

urtebetetze egunean

Giza eskubideen datan hil zara.

Hiletan

guztiz hunkituta
zure gorpuazetzan
aldera

begiratu dudanean,
gure baitan
ezti-ezti
goxo-goxo

amakin zaudela
jakin izan dut.

105

Enkarteladan elkartzen direnentzat

Txaltxa-Zelai aldera
Begira

hamarnaka asmo eder
zutik Untzagan.
Amets askatzaileen
habia

maitasunaren adierazpen
argia

elkartasunaren islada
garbia

Gure bizipoza zarete

gozotasunez

zuen esku samurretan

batzen garenean

Amnistiaren lerroan.

106

|[ ataraminej!

Ibon Munoa Arizmendiarrieta

Olerkiak

Mentxu Jokinen amari zuzendua

Bihotzean goxo-goxo

sentitzen zaituztet,

euskaraz dagidanean

taupadaka diharduzue

eguneroko jardunen

ardatza baitzarete.

Zuen irrifarrea

maite nuelako

gozatuz segitzen duzue

mendien lurrinaz

itsasoaren kresalaz

erreken gurguriaz

askatasunaren egunean

zuentzat ospakizunen ohorea.

Gure bihotzetan aterpetuta zaudeten

etxekoak, aspaldiko adiskideak

ilunabarrean

zuekin elkartuko gara

Ama-Lurraren zelaietan

maite gaituztenen

bihotz samurretan.

107

Ikasturea hastear da
Esan dute irratian,
abuztu utzita atzean
sartu gara irailean,
berehala hedatuko dira
haurren algarak eskolan
goiztiarren urratsak kalean
bozinak errepidean,
eguneroko jardunen hotsa
pizten ari da herrian.

Politiko profesionalak
Ederki zeuden hondartzan,
ahaztuta ohiko batzarrak
botata etzaulkietan,
bulegoetan zain baitituzte
besaulkiak kerizpean,
badatoz patxadaz irrifartsu
larrua dute beltzaran,
joan zirenean bezain garratza
dirau gatazkak geurean.

Gatazkak azken hamarkadetan
ez du atsedenik hartu,
ongi daki hori espetxeak
zigortu duena estu,
jaio ginenetik ez baitugu
inoiz hemen ezagutu
lasai itzuli oporretatik
askatasunaz gozatu,
etengabeko ikasturtea
ez da oraindik bukatu.

Ikasturtea polit hasi da
bakean Euskal Herrian,

|[ ataraminej!

Ibon Munoa Arizmendiarrieta

Olerkiak

hiriburua ezarri dugu
Irunea zaharrean,
euskaraz edonon dantzut pozik
goizeko osteratxoan
ametsetan bizi izan baitut
goxo ziegako ohean,
espetxerik gabeko irailak
behar ditugu geroan.

109

Kide bat jipoitu dutelako
gosez nago espetxean,
gertuko bidegabekeriak
jartzen zaitu ekinean.
Giharrak erabat motelduta
Jateko grina gogoan
bizipoza urrituz joan baitzait
pisua galdutakoan,
gabezia zer den ikasi dut
baraua egiterakoan.

Afrikako larrainak, labore
Bakarrez erein ditugu,
Asiako ganbara oparoak
berekoitasunez hustu,
Amerikako oihan hezeak
gupidagabe suntsitu.

Elikatzen ez diren herriak,
zerbait jan dute helburu,
beren borroka bakarra baita
sabela ongi asetu.

Jakitun bainaiz sasoia laister
eskuratuko dudala,
ugari dago
jan ezinik dabilana,
jaiotzatik gosearen mende
uzkurtuta bizi dena,
gure munduak murriztu die
tak, bizi-itxaropena,
kontutan eduki barikAma
denon kabia dela.

|[ ataraminej!

Ibon Munoa Arizmendiarrieta

Olerkiak

Zentzuz kontsumituko bagenu
Argi leudeke buruak
Bihotzak eskertuko liguke
Jango lule gosetiak,
kemenez galdeko lizkioke
handi-mandiari lurrak,
iruzurrez, bortxaz, mendeeten
bildutako ondasunak.

Elika dezagun kontzientzia
iraun dezan utopiak.

I 12

■ m

|[ ataram ine|

Oier Andueza Antxia

Fotornarrazkiak

I 15

I 16

Abenduaren 24a

Abenduaren 24a zen Madrilgo espetxe batean, eta egun horretan pre-
soek afari hobea (edo ezberdina behintzat) izan zuten. Afaldu ondoren,
preso guztiak ziegetan hertsirik zeuden, gehienak telebista ikusten ari zi-
rela.

Egun horretan .urtero bezala, Espainako erregeak (Francok jarritako hori,
hain zuzen ere) bere erreinuko egoeraren atal guztiak edo garrantzitsuak
(politika, economia. . .) jorratzen dituen diskurtsoa telebista eta irrati guz-
tietan, aldi berean, irakurtzen du gaueko bederatzietan; beste batzuek
idazten dioten diskurtsoa, alegia.

Hau oso une garrantzitsua omen da eta hurrengo egunean Espainako
politikari gehienek erregeak esandaka goraipatuko dute, erregea maitaga-
rria izateaz gain, zinez jakintsua baita. Bera omen da Espainako demokra-
ziaren zaindari paregabea, Euskal herritarrei beraien geroa erabakitzeko
eskubidea ukatzen dien democracia bikaina, hian zuzen ere, eta une hau
begirune eta arreta handiz bizi behar omen da.

Halako batean, Espainako erregea eta beste batzuek idatzitako hitzaldia
irakurtzen hasia zenean, ziega batetik preso arrunt batek eginiko garraxi
ozenak patio osoa hartu zuten:

- Baina zer da hau? Zer gertatzen da hemen? Telebista izorratu daITipo
hau kate guztietan azaltzen da!

Preso arrunt horrek ez zekien Espeinako erregea nor zen, edo bost
axola citaciõn. Berak telebista ikusi besterik ez zuen nahi, baina kate guz-
tiak berarentzat harturik zituen tipo horrek ez zion uzten. Eta haserre
zegoen.

Arruntaren garraxiak entzun zituzten euskal preso politikoak barrez le-
hertzen hasi ziren.

Erregearen zorabioa

Zenbaitetan Euskal preso politikoek kanporako eskutitzetan Espainako
erregearen zigilua buruz behera jartzen dutenean, erregea zorabiatu egi-
ten da, eta horregatik kartzelariek ez dituzte eskutitz horiek onartzen,
erregea zorabiaturik dagoelako.

Zorabioa galerazteko zigilua zutik jarri beharko da, hori baita modu baka-
rra, jakina.

Hauxe da kartzelari batek kanporako eskutitzean Espainako erregea zi-
gilua buruz behera jarrita bidali nahi zuen Euskal preso bati esan ziona,
zigilua buruz behera jarriz gero erregea zorabiatu egiten zela.

Ez da segurua, bina zurrumurru baten arabera, espetxeko sendagileen
baztordeakjakinarazi omen zien kartzelariei erregea zorabiatu egiten zela
zigilua buruz behera jartzen denean eta, ziurrenik, osasun arrazoien ize-
nean zigiluakzutik jartzeko agindu zorrotza zabalduko zuen.

Espanako erregea adinekoa dela iantzat hartu behar da eta ez zaio kome-
ni buruz behera egotea, eta Euskal presoek zenbatetan ez dute hau ulertu
nahi, eta demokraziaren alde izugarrizko lanak egin dituen Franco oinor-
dekoaren zigilua gaizki jartzen dute nahita. Hau da hau kende maltzurra!

Beraz, erregearen Osasuna biziki garrantzitusa denez Espainako kartzela-
riek Euskal presoek bidalitako eskutitzetan errgearen zigilua buruz behera
agertzen denean, eskutitzak atzera bidaltzen dituzte. Osasuna kontu se-
rioa da eta ezin da horrekin jolasean ibili.

Hau del aeta, neurri hau indarrean jarri zenetik Espainako erregearen osa-
sunak hoberantz egiten duela ziurtatu daiteke, nolabit, erregea ez baita
lehen beste zorabiatzen, zorionez. Eta demokraziaren alde egiten duen
lan garrantzitsua eta paregabea egunero arazorik gabe burutzen jarrai
dezake, zorrabio arriskurik ez baitago orain.

Espainako erregearen zigiluak zuzen jarri behar dira eta kitto, Osasuna ez
baita soilik futbol taide baten izena, esan beharrik ez.

I 19

Ziurrenik

Euskal preso politikoa Madrilgo espetxe batean zegoen eta bertako kar-
tzelariekin izaniko liskar baten ondorioz, Galiziako espetxe batera zigor-
turik bidali zuten, lehen graduaren lehen fasea ezarririk.

Kartzelariek presoa jipoitu egin zuten Madrilen, baina presoak eraso egin
ziela salatu zuten eta euskal presoa auziperatu egin zuten, kartzelarien
aurkako erasoa leporaturik.

Egia esanda, ha ez da batere kontu harrigarria, ohiko kontua baizik, era-
sotzaileek erasoa pairatu duela salatzen baitute beti, gertaerak alderantzi-
zkoak izan balira bezalaxe. Baina honek ez du inolako harridurik sortzen,
Espaina aldean ohiko kontua baita. Acebesek ere 2004ko martxoan Ma-
drilen izaniko erasoak euskal jendeari leporatu zizkion, eta honek ere ez
du gezurrik esaten, bera zintzoa eta jatorra baita. Eta, jakina, gezurretan
aritzea bekatua da.

Beraz, euskal presoa ederki jipoitu ondoren, Galiziara bidali zuten eta
bertan lehen graduaren lehen fasearen onurak "gozatu" ahal izan zituen.
Lehen gradua preso bati ezar dakiokeen sailkapenik zorrotzena da, bizi-
modua eta eskubideak zorrotz murrizten zaizkio. Kartzelariek bortitzago
edo zakarrago jokatzen dute, presoaren ziega egunero miatzen dute, ge-
hienetan modu txarrean, eta presoa ere egunero miatzen dute, ziegatik
ateratzen denean eta ziegara itzultzean. Presoa eskubiderik gabeko gizakia
bihurtzen dela esan liteke, lege bakarra kartzelariaren hitza baita.

Lehen graduak bi fase ditu, lehena eta bigarrena, eta bietan zorrotzena
lehen fasea da, sailkapen hau ezarria duten presoa bizi-baldintzak are go-
gorragoak baitira oraindik ere. Eta hauxe zen kartzelari ustelen mende-
ku zital baten ondorioz Madrletik Galiziara eramandako euskal presoari
eman zioten "saria".

Euskal presoak hilabete luzeak eman zituen eremu berezi batean bakar-
turik, espetxe horretan zeuden gainerako euskal presoekin ezin baitzuen

120

|f ataraminefll

Joxe Karlos Apeztegia Jaka

harremanik izan, Euskal presoa bakarturikzegoen eta horrek bazka ederra
ematen zien kartzelari "zintzo eta jatorrei" behin eta berriz bere aurka
egiteko, Euskal presoak Madrilgo lankideei "eginikoa" ezin baitzen bere
horretan uzti, eta edozein txikikeria aski zitzaien euskal presoa zigortzeko,
Zigorgabetasun osoa zuten eta ez zegoen lekukorik, eta horrexegatik ez
zuten euskal presoa zirikatzeko eta bere eskubideak urratzeko parada
galtzen, horretan aritzen baitziren gozamen handiz.

Euskal presoak ezin zuen euskaraz hitz egin. Eremu berezi horretan preso
gutxi zeuden, baina espainarrak ziren eta haiekin hitz egiteko gazteleraz
egin behar zen.

Egunak joan eta egunak etorri, egun batean preso arrunt euskaldun bat
agertu zen lehen graduko eremu horretan. Beste espetxe batetikzetorren
eta beste espetxe baterako bidean egun batzuk egin beharko zituen hor

Euskal preso politikoa horretaz konturatu zenean , beste preso euskal-
dunarekin ziegako leihotik mintzatzen hasi zen, eta egun batzuk horrela
eman zituen inoiz patioan elkartzen, baina leihotik hitz egiteko aukera
bazuten.

Egun gutxien buruan, espetxeko arduradunek zigorra eman nahi ziotela
jakinarazi zioten euskal preso politikoari idazki baten bidez. Hauxe zen
zigorraren arrazoia, beste preso batekin euskaraz hitz egiten aritu zela eta
zaindariek iraindu zituela kartzelariak putakumeak zirela esan zuelako.

Jakina, hau ez zen egia, euskal preso politikoak ez baiztuen halakorik esan.
Eremu berezi horretan ustekabean aurkitutako euskaldun batekin kontu
kontari aritu zen, besterik ez.

Galiziako espetxe horretan kartzelariek gazteleraz modu egokian hitz egi-
teko arazo franko zeuzkaten.trakets asko moldatzen baitziren, baina bapa-
tean eta besterik gabe euskaraz ulertzeko eta egiteko gauza omen zirela
ohartu ziren. Eta mirari hau lortzeko ez zuten Fatima edo Lourdesera joan
beharrik izan, ez horixe.

121

Zigorra indarrean sartu aurretik, euskal presoak disziplina baztordearen
aurrean ahozko helegitea egiteko aukera zuen, eta horrela egin zuen.

Disziplina batzordea espetxeko arduradunek osatzen dute, besteak bes-
te, zuzendariak, zuzendariordeak, hezitzaile batek, zerbitzuburuak. . . eta
hauek erabaki behar dute presoei ezartzen zaizkien zigorren zuzenta-
sunari buruz, edo nori egin beharko lukete behintzat.

Euskal presoak disziplina batzordean argi eta garbi adierazi zuen beste
preso batekin euskaraz hitz egin zuela, besterik ez, ez zuela leporatzen
ziotena esan, beraiek ez zekitela euskara eta ezin zutela jakin zertaz aritu
ziren solasean.

Hauxe izan zen disziplina batzordearen erantzuna :

- Bai, guk ez dakigu euskara, baina ziurrenik hori esaten arituko zinen.

Eta euskal preso politikoa zigortu egin zuten.

122

|[ ataraminej!

Gorka Lupianez Mintegi

Marrazkiak

125

126

127

128

|[ ataraminej!

Gorka Lupianez Mintegi

Marrazkiak

129

131

132

|[ ataraminej!

Gorka Lupianez Mintegi

Marrazkiak

133

134

Utta lucha entre lo naturaly lo artificial; en donde la lucha es la supervivenaa del ser
humano frente a la maquinaria estatal que pretende alienarnos, aliquiländonos como
personas.

nuestros caminos se cru^aron en ei mundo de la negaäöny la prohibiäon.
Un mundo caötico donde lo irracional impera.

Una realidad que choca con nosotrasja que paradojicamente es ahora cuando mäs
libre me siento conmigo misma.

juntas hemos abierto este puertajya es imposible cerrarla.

136

K ataramineJI

Itziar Plaza Fernändez

Mair-j/ki-Lik

Despues del mitard (%igor %}ega)

137

Bahitutako bat Foville-an

138

140

! ataram inejfl

Aitor Agirrebarrena Beldarrain

Pintura eta eskultura

141

| ataram inej|

Aitor Agirrebarrena Beldarrain

Pintura eta eskultura

143

146

||f ataramine||

Amaia Elkano Garralda

Margoak

149

ISO

152

|[ ataraminej!

Joseba Galarraga Arrona

Margoak

154

"Besterik äj, abErkidE tnalhBok.
Presd gusti yba bakcitzari ene
irribarre zintzaa sta besarkacJa—
rik berQEna birtali nahi nizkizuykt?
azkyn jLEgaraina heltzEko asnoz,
zuena beti izangü cten Tnarinel ijibo
aberhzaly hünen partetik, oaasuna
°ta askabasuna".

Internet Archive Audio

Featured

Top

Images

Featured

Top

Software

Featured

Top

Texts

Featured

Top

Video

Featured

Top

Mobile Apps

Browser Extensions

Archive-It Subscription

Save Page Now

Full text of "ataramine10"

See other formats